پرش به محتوا

مبانی ارزش‌ها (کتاب)

از دانشنامه علوم انسانی

مبانی ارزش‌ها (کتاب)؛ اثری علمی در زمینه بررسی مبانی مفهومی ارزش‌ها و تبیین چارچوب‌های نظری ارزش‌گذاری.

کتاب «مبانی ارزش‌ها» اثر سیداحمد رهنمایی، پژوهشی آموزشی در حوزه فلسفه اخلاق و مبانی ارزش‌پژوهی است. این اثر با بررسی منشأ اعتبار ارزش‌ها و نسبت واقع‌گرایی و نسبی‌گرایی، چارچوبی نظری برای تحلیل نظام‌های ارزشی ارائه می‌دهد. نویسنده نقش انسان، اراده و نیازهای اصیل او را در تعیّن‌بخشی به ارزش‌ها واکاوی می‌کند. همچنین با نقد نسبی‌گرایی، بر ثبات و واقع‌نمایی ارزش‌های اخلاقی تأکید دارد. کتاب سه رویکرد «تربیت منش»، «تبیینی» و «روایی» را مقایسه می‌کند و زمینه مطالعات تطبیقی میان نظریه ارزشی اسلام و دیدگاه‌های غربی را فراهم می‌سازد. این اثر به‌عنوان منبع درسی مقطع کارشناسی ارشد تدوین شده است.

معرفی اثر

کتاب «مبانی ارزش‌ها» اثری پژوهشی و آموزشی به قلم سیداحمد رهنمایی است. این اثر در هفت فصل تدوین شده و به بررسی مسائل بنیادین در حوزه مفهوم‌شناسی و مبانی ارزش‌ها می‌پردازد. نویسنده ضمن طرح مباحث نظری درباره منشأ اعتبار ارزش‌ها و مسئله مطلق یا نسبی بودن آن‌ها، نقش انسان را در تعیّن‌بخشی و شکل‌دهی به ارزش‌ها تحلیل می‌کند و سهم نگرش‌ها و گرایش‌های انسانی را در فرآیند ارزش‌گذاری مورد توجه قرار می‌دهد.[۱]

در ادامه، سه رویکرد شاخص در حوزه ارزش‌گذاری شامل «تربیت منش»، «رویکرد تبیینی» و «رویکرد داستانی ـ روایی» معرفی و بررسی می‌شود. این اثر با فراهم‌سازی چارچوبی نظری برای تحلیل ارزش‌ها، زمینه انجام مطالعات تطبیقی میان نظریه ارزشی اسلام و دیدگاه‌های معاصر غربی را برای پژوهشگران فراهم می‌سازد.[۲]

عنوان کتاب

عنوان اولیه این کتاب «درآمدی بر مبانی ارزش‌ها» بود که در ویراست جدید با عنوان «مبانی ارزش‌ها» و با همکاری سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت) و مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی منتشر شده است.[۳]

تاریخچه تألیف

هسته اولیه این کتاب در ابتدا با نظارت آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی تحت عنوان «درآمدی بر مبانی ارزش‌ها» در سال ۱۳۸۳ش تألیف شد. ویرایش جدید آن با تغییرات ساختاری و محتوایی گسترده، برای استفاده دانشجویان و فرهیختگان در حوزه‌های علوم تربیتی و فلسفه اخلاق عرضه شده است.

مفاهیم کلیدی اثر

  1. ثبات نظام ارزشی: نویسنده معتقد است استحکام ارکان نظام ارزشی موجب پایداری هویت انسانی و تشخص باورمندان می‌شود
  2. واقع‌نمایی ارزش‌ها: در مبحث وجودشناختی، بر این نکته تأکید می‌شود که آیا ارزش‌ها ریشه در واقعیت‌های عینی دارند یا صرفاً تابع قرارداد و پسند شخصی هستند.
  3. نقد نسبی‌گرایی: کتاب به نقد جریان‌های فکری معاصر می‌پردازد که سعی دارند با نسبی‌گرایی، نفوذ آموزه‌های ثابت اخلاقی و دینی را کاهش دهند.
  4. رویکرد تطبیقی: اثر تلاش می‌کند با ترسیم دورنمایی از مکاتب تربیتی غرب، زمینه‌ای برای پژوهش‌های تطبیقی میان نظریه ارزشی اسلام و اندیشه غربی فراهم آورد.

ساختار و سرفصل‌های علمی

این کتاب در هفت فصل تنظیم شده است که ابعاد مختلف ارزش‌پژوهی را پوشش می‌دهند:

  • فصل اول (مفهوم‌شناسی): به تبیین معنای ارزش، مبانی مستقل و تبعی، و رابطه میان دین، فرهنگ و ارزش‌ها اختصاص دارد
  • فصل دوم (مبانی وجودشناختی): به بحث درباره منشأ اعتبار ارزش‌ها و تقابل میان واقع‌گرایی و ذهنیت‌گرایی می‌پردازد
  • فصل سوم (مبانی معرفت‌شناختی): چالش میان مطلق‌گرایی و نسبی‌گرایی در ارزش‌ها را بررسی کرده و انواع نسبی‌گرایی (توصیفی، معرفت‌شناختی و هنجاری) را نقد می‌کند فصل‌های چهارم تا ششم (مبانی انسان‌شناختی): نقش انسان در تعیین ارزش‌ها، جایگاه اراده و خواست انسانی و رابطه نیازهای اصیل بشر با نظام‌های ارزشی را واکاوی می‌کنند
  • فصل هفتم (رویکردهای جاری): به بررسی فلسفه تربیتی اسلام با تأکید بر «تربیت منش» و مقایسه آن با رویکردهای تبیینی و روایی پرداخته است

مخاطبان کتاب

این کتاب به‌عنوان منبع اصلی درس «مبانی ارزش‌ها» برای دانشجویان رشته تعلیم و تربیت ارزش‌ها در مقطع کارشناسی ارشد تدوین شده است.[۴]

پانویس

منابع

صفحه الگو:آغاز منابع/styles.css محتوایی ندارد.