پرش به محتوا

کارل گری لگنهازن

از دانشنامه علوم انسانی
نسخهٔ تاریخ ۲۳ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۳۶ توسط زهرا صفار (بحث | مشارکت‌ها) (←جوایز و افتخارات)
(تفاوت) → نسخهٔ قدیمی‌تر | نمایش نسخهٔ فعلی (تفاوت) | نسخهٔ جدیدتر ← (تفاوت)

پروفسور گری کارل (محمد) لگنهاوزن به انگلیسی (Gary Carl Legenhausen) (زادهٔ ۱۹۵۳ میلادی / ۱۳۳۲ شمسی در نیویورک، ایالات متحده)، که با نام حاج محمد لگنهاوزن نیز شناخته می‌شود، پژوهشگر و استاد دانشگاه است. وی استاد پیشین دانشگاه تگزاس جنوبی در سال‌های ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۹ بوده و در حال حاضر عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی است. او همچنین با مراکز علمی دیگری از جمله دانشگاه قم، دانشگاه ادیان و مذاهب و مؤسسه بین‌المللی مطالعات اسلامی همکاری علمی دارد. حوزه‌های فعالیت پژوهشی او شامل متافیزیک، معرفت‌شناسی، فلسفه دین، فلسفه اخلاق، منطق، تاریخ فلسفه و فلسفه سیاست است.

حاج محمد لگنهاوزن
حاج محمد لگنهاوزن

محیط رشد و تحصیلات

پروفسورلگنهاوزن در خانواده‌ای مسیحی زاده شد و تحصیلات ابتدایی خود را در مدارسی با آموزه‌های مذهب کاتولیک گذراند. او همواره در پی یافتن پاسخ برای پرسش‌ها و تردیدهای مربوط به تعالیم مسیحیت بود و همین جست‌وجوی فکری او را به سوی تحصیل در رشتهٔ فلسفه و پژوهش در ادیان هدایت کرد. وی در سال ۱۹۷۴ میلادی تحصیل در رشتهٔ فلسفه را در مقطع کارشناسی در دانشگاه ایالتی نیویورک آغاز کرد و سپس مدارک کارشناسی ارشد (۱۹۷۸) و دکتری (۱۹۸۳) خود را در همین رشته از دانشگاه رایس دریافت نمود. او در سال ۱۹۸۴ نیز موفق به اخذ بورس فوق‌دکتری در حوزهٔ مطالعات تطبیقی از دانشگاه هاوایی شد.[۱]

تشرف به اسلام

حاج محمد لگنهاوزن در دوران جوانی با محیط‌های دینی کاتولیک ارتباط داشت، اما همواره با پرسش‌ها و تردیدهایی درباره آموزه‌های مسیحیت روبه‌رو بود و پاسخ قانع‌کننده‌ای برای آن‌ها نمی‌یافت. او در دورهٔ دبیرستان به این نتیجه رسید که آموزه الوهیت مسیح و نیز عقیده تثلیث را نمی‌پذیرد، هرچند باورش به خدا و مسیحیت همچنان باقی بود. با ورود به دانشگاه به‌تدریج ایمان خود به مسیحیت را از دست داد و مدتی بی‌دین شد.

او پس از آن به تدریس در دانشگاه تگزاس جنوبی پرداخت و در آنجا با دانشجویان مسلمان از کشورهای مختلف، از جمله ایران، لبنان، پاکستان، فلسطین، عربستان، اردن و نیجریه آشنا شد. آشنایی با نگرش دینی این دانشجویان علاقه او را به مطالعهٔ ادیان افزایش داد و در انتخاب حوزهٔ تدریس نیز اثر گذاشت. از آنجا که در انتخاب موضوع تدریس آزاد بود، درس «فلسفهٔ دین» را برگزید و طی دو ترم آن را تدریس کرد. هم‌زمان به بررسی آموزه‌های ادیان بزرگ، به‌ویژه اسلام، پرداخت و پس از حدود سه سال تحقیق، در سال ۱۹۸۳ به اسلام گروید.

در روند آشنایی او با اسلام، یکی از دانشجویانش به نام اکبر ملکی نوجه‌دهی[۲] نقش داشت و از طریق گفت‌وگوها و ارائه کتاب‌هایی درباره الهیات اسلامی و فرهنگ تشیع، او را با این سنت فکری آشنا کرد. لگنهاوزن پس از مسلمان‌شدن، انجمن اسلامی دانشگاه تگزاس را بنیان نهاد.

سفر به ایران و آشنایی با علامه مصباح

به‌سبب اختلاف نظر وی با مسئولان دانشگاه، که خواستار فعالیت او در امور اداری بودند، ترجیح داد محیطی را انتخاب کند که بتواند صرفاً به تدریس و پژوهش بپردازد. به گفتهٔ او، یکی از دانشجویان ایرانی وی را به کمال خرازی که در آن زمان سفیر ایران در سازمان ملل بود، معرفی کرد و پس از آن، با تصمیمی جدی از دانشگاه استعفا داد تا برای مدتی به ایران سفر کند و فلسفهٔ اسلامی و معارف اسلامی را از نزدیک مطالعه نماید. با حمایت خرازی، برای او دعوت‌نامه‌ای از انجمن حکمت و فلسفه ایران صادر شد.

او همچنین در دیداری اتفاقی با محمدتقی مصباح یزدی آشنا شد و پس از گفتگو، از سوی وی برای همکاری در مؤسسهٔ آموزشی و پژوهشی امام خمینی دعوت شد. لگنهاوزن پیش از دریافت دعوت‌نامهٔ رسمی، به تهران رفت و در انجمن حکمت و فلسفه، زیر نظر غلامرضا اعوانی به مطالعهٔ فلسفهٔ اسلامی پرداخت. او پیش از سفر به ایران نیز تا اندازه‌ای با زبان و ادبیات فارسی آشنایی یافته بود.

فعالیت‌های علمی

از نظر پرفسور لگنهاوزن، برخی از مباحث مطروحه در فلسفه از اهمیت بیشتری برخوردار هستند:

متافیزیک

در حوزهٔ متافیزیک، پروفسور لگنهاوزن رسالهٔ دکتری خود را به یکی از مسائل بنیادی این شاخه، یعنی مسئلهٔ «جوهر»، اختصاص داده است.

فلسفه دین

لگنهاوزن درباره‌ی باورهای دینی خود را «عقل‏گرا» می‏‌داند؛ اما با برداشت و تفسیری بسیار وسیع و گسترده درباره‌ی هنجارهای عقلیِ حاکم بر باورهای عقلی.

فلسفه اخلاق

پروفسور لگنهاوزن در فلسفه‌ی اخلاق از سازگاری میان رویکردهای ارسطویی(به‌ویژه آن‌گونه که در فلسفه‌ی اسلامی روایت شده) و رویکردهای کانتی(به‌ویژه با تقریرهای برساخت‏گرایانه دفاع می‏‌کند و معتقد است که حتی می توان با تلفیقی از تقریرهای هگل درباره فلسفه اخلاق این چرخه تحقیقات را کامل‌تر هم کرد.

منطق

پژوهش درباره‌ی منطق جستجویِ مادام‌العمرِ پروفسور لگنهاوزن بوده است و ابعادی از آن در دو مقاله‌‌ی وی نیز انعکاس یافته است. رویکرد وی به مسائلِ مطرح در فلسفه‌ی منطق، به رویکردِ استوارت شاپیرو (انواع منطق) و نیز به سنتِ استنتاجیِ سلارز، براندوم، مک‏‌فارلین، پرِگرین و غیره نزدیک است.

تاریخ فلسفه

یکی دیگر از کاوش‌هایِ همیشگیِ پروفسور لگنهاوزن مطالعه‌ی تاریخ فلسفه است. وی در این باره، تحقیقاتی را درباره‌ی فیلسوفانی چون ابن‌سینا، ملاصدرا و علامه طباطبایی (در فلسفه اسلامی) انجام داده است.

فلسفه سیاست

پروفسور لگنهاوزن پژوهش‌هایی درباره‌ی فلسفه‌ی سیاست داشته و حاصل آن‌ها را در دوره‌های دکتری تدریس کرده است. وی هم‏‌اکنون مشغول نگارش کتابی مشترک با پروفسور اشمیت (Jochen Schmidt) استاد دانشگاه پادربورن آلمان درباره‌ی دیدگاه‏‌های مسیحیت و اسلام درباره‌ی شأن انسانی و حقوق بشر است. در این‌باره، وی منتقد برداشت مرسوم و رایج از کرامت انسانی است.[۳]

تالیفات

برخی از آثار وی زبانهای انگلیسی یا فارسی به شرح زیر است:

  • اسلام و کثرت گرایی دینی
  • جستارهایی در الهیات اجتماعی
  • تحلیلی بر برخی مسائل شر از منظر اسلامی
  • مسائل معاصر تفکر اسلامی
  • پایه‌های هرمنوتیکی برای علوم اجتماعی اسلامی
  • بحث در مورد اندیشه اسلامی
  • تفکر اسلامی و معاصریت
  • اسلام و معضل مدرنیته
  • انجیل شیعه علی
  • روح: نگاهی تطبیقی
  • ادله وجود خدا
  • ذات و خصوصیات: گفتگوی سنت‌های مسیحی و اسلامی
  • عیسی از نگاه قرآن و احادیث شیعه
  • اصول اخلاقی زیارت حرم امام رضا
  • ترجمه کتاب دستورات فلسفی: مقدمه ای بر فلسفه اسلامی معاصر
  • مقدمه ای بر کتاب والاترین جهاد: جهاد با نفس، امام روح‌الله الموسوی الخمینی
  • جهاد و شهادت: تقلا و شهادت در اسلام
  • سبویی از عشق
  • مقدمه و حاشیه‌نویسی کتاب شراب عشق (اشعار عرفانی امام خمینی)
  • ترجمه کتاب آموزش فلسفه آیت‌الله مصباح یزدی به زبان انگلیسی
  • مقاله «نگاه اسلام به مرجعیت دینی و شأن برابر»
  • مقاله‌ «عرفان امام علی(ع)»
  • مقاله «چالش‌های الهیات تطبیقی در روابط بین یهودیان، مسیحیان و مسلمانان»
  • مقاله «بی‌زمانی در فلسفه اسلامی و فیزیک جدید»
  • مقاله «لئو اشتراوس و تهدید نسبی‌گرایی اخلاقی»
  • مقاله «عینیت­‌ها و ارزش‌ها در علوم اجتماعی اسلامی»
  • مقاله «معرفت‌شناسی دینی و دیالکتیک»
  • مقاله «صداقت در گفتمان دینی»
  • مقاله «شکاکیت حقوق بشر اسلامی»
  • مقاله «نگاه ملاصدرا به روابط خدا با جهان‌های محسوس و خیالی: تخیل و شدت متغیر وجود»
  • مقاله «اخلاق دینی و واقع گرایی اخلاقی»
  • مقاله «بی‌زمانی در فلسفه اسلامی و فیزیک جدید»
  • مقاله «نسبی‌انگاری و عینیت»
  • مقاله «احترام به ارزش های ادیان ابراهیمی»
  • «Matters of Substance» رساله‌ی دکتری

جوایز و افتخارات

  • برگزیده نخستین دوره جشنواره بین‌المللی فارابی در سال ۲۰۰۷ به خاطر تالیف کتاب اسلام و کثرت‌گرایی دینی ۱۹۹۹.
  • برگزیده مجله بین‌المللی حکمت در سال ۲۰۰۹ برای مقاله «در کثرت کثرت‌گرایی دینی» از سوی شورای عالی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در پنجمین دوره جشنواره علامه طباطبایی.
  • انتخاب به عنوان «چهرۀ ماندگار» در سال 1389.
  • انتخاب به عنوان پژوهشگر برتر سی و سومین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران برگزیده شد در سال 1394.
  1. ↑ موسسه تحقیقات و نشر معارف اهل البیت علیهم سلام (پروفسور محمد لگنهاوزن چگونه مسلمان و شیعه شد)
  2. ↑ تبیان (شهيدي كه پروفسور آمريكايي را مسلمان كرد)
  3. ↑ فیلسوف فروتن؛ مجموعه مقالات و مصاحبه‌های نکوداشت پرفسور «محمد لگنهاوزن»؛ نوشته حمید امیرچقماقی