<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>http://wiki.iki.ac.ir/w/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=%D8%B2%D9%87%D8%B1%D8%A7+%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C</id>
	<title>دانشنامه علوم انسانی - مشارکت‌های کاربر [fa]</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="http://wiki.iki.ac.ir/w/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=%D8%B2%D9%87%D8%B1%D8%A7+%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="http://wiki.iki.ac.ir/fa/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7/%D8%B2%D9%87%D8%B1%D8%A7_%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C"/>
	<updated>2026-11-20T10:59:03Z</updated>
	<subtitle>مشارکت‌های کاربر</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%81%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D9%88%D8%B1%DB%8C&amp;diff=5649</id>
		<title>محمد فنایی اشکوری</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%81%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D9%88%D8%B1%DB%8C&amp;diff=5649"/>
		<updated>2026-03-01T11:22:03Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;زهرا غلامی: صفحه‌ای تازه حاوی «&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;big&amp;gt;محمد فنایی اشکوری&amp;lt;/big&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;؛   == پانویس ==  == منابع ==» ایجاد کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;big&amp;gt;محمد فنایی اشکوری&amp;lt;/big&amp;gt;&#039;&#039;&#039;؛&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== پانویس ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== منابع ==&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>زهرا غلامی</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD_%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5576</id>
		<title>بحث:علی مصباح یزدی</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD_%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5576"/>
		<updated>2026-02-25T19:52:35Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;زهرا غلامی: /* ایجاد مقاله */ بخش جدید&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== ایجاد مقاله ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
با سلام و احترام&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مقاله «علی مصباح یزدی» در صفحه اصلی ایجاد و نگارش شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
@[[کاربر:سعید مقدم|سعید مقدم]] [[کاربر:زهرا غلامی|زهرا غلامی]] ([[بحث کاربر:زهرا غلامی|بحث]]) ۲۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۵۲ (UTC)&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>زهرا غلامی</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD_%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5549</id>
		<title>علی مصباح یزدی</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD_%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5549"/>
		<updated>2026-02-25T13:01:33Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;زهرا غلامی: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;big&amp;gt;علی مصباح یزدی&amp;lt;/big&amp;gt;&#039;&#039;&#039;؛  پژوهشگر و استاد حوزه و دانشگاه ایرانی و فرزند ارشد علامه محمدتقی مصباح یزدی. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;دکتر علی مصباح یزدی&#039;&#039;&#039;، زادۀ ۱۳۳۹ هجری شمسی در قم، فیلسوف، پژوهشگر و استاد برجستۀ حوزه و دانشگاه در ایران معاصر است. وی فرزند آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی از عالمان و اندیشمندان نامدار شیعه در قرن اخیر است. دکتر مصباح یزدی به‌عنوان یکی از چهره‌های تأثیرگذار در ترویج و تعمیق گفتمان علوم انسانی اسلامی، در ایران شناخته می‌شود. فعالیت‌های علمی و اجرایی او عمدتاً در مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی در قم، متمرکز است؛ جایی که به تربیت شاگردان و تولید آثار علمی در حوزه‌های فلسفۀ دین، معرفت‌شناسی و فلسفۀ علوم انسانی پرداخته می‌شود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== تحصیلات ==&lt;br /&gt;
مسیر تحصیلی دکتر علی مصباح یزدی، ترکیبی منحصربه‌فرد از آموزش‌های سنتی حوزوی و تحصیلات آکادمیک مدرن را نشان می‌دهد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;تحصیلات حوزوی&#039;&#039;&#039;: وی در سال ۱۳۵۳ش وارد حوزه علمیه قم شد و تا سال ۱۳۶۹ش، دروس مقدمات، سطح و خارج را نزد اساتید برجستۀ حوزه فرا گرفت.&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;تحصیلات دانشگاهی و تخصصی&#039;&#039;&#039;: از سال ۱۳۶۰ش، همزمان با تحصیلات حوزوی، در دوره‌های ویژۀ مؤسسۀ در راه حق، زیر نظر آیت‌الله مصباح یزدی در زمینۀ معارف اسلامی و علوم انسانی شرکت کرد. سپس در بنیاد فرهنگی باقرالعلوم به تحصیل تخصصی در رشتۀ روان‌شناسی پرداخت. علی مصباح برای تکمیل تحصیلات خود به کانادا رفت و در سال ۱۳۷۴ش موفق به کسب مدرک کارشناسی ارشد در رشته فلسفه تطبیقی از دانشگاه مک‌گیل شد. پایان‌نامۀ او به مقایسه دیدگاه‌های ملاصدرا و ژان پیاژه دربارۀ تحول معرفت بشری اختصاص داشت. در نهایت، در سال ۱۳۸۲ش از رسالۀ دکترای خود در رشتۀ فلسفه دین با موضوع نقد دیدگاه‌های یورگن هابرماس دربارۀ دین و عقلانیت، از همان دانشگاه دفاع کرد.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://bookroom.ir/products/author-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD «علی مصباح»، وب‌سایت پاتوق کتاب فردا.]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== فعالیت‌های علمی و آموزشی ==&lt;br /&gt;
علی مصباح یزدی بخش عمده‌ای از فعالیت علمی خود را به پژوهش و تدریس در سطوح عالی حوزوی و دانشگاهی اختصاص داده است. مهم‌ترین فعالیت‌های علمی و اجرایی وی عبارتند از:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;عضویت در هیئت علمی&#039;&#039;&#039;: وی به‌عنوان دانشیار و عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی در قم فعالیت می‌کند. در این جایگاه، وی علاوه بر تدریس، در هدایت پروژه‌های پژوهشی و تربیت پژوهشگران در حوزه فلسفه و علوم انسانی اسلامی مشارکت دارد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;مدیریت و مسئولیت‌های علمی&#039;&#039;&#039;: از جمله مسئولیت‌های علمی وی، مدیر مسئولی فصل‌نامه علمی‌پژوهشی معرفت فلسفی است. این نشریه از مجلات تخصصی در حوزه فلسفه و علوم انسانی اسلامی محسوب می‌شود. همچنین، وی عضو هیئت تحریریه فصل‌نامه علمی‌تخصصی معارف عقلی بوده و در سیاست‌گذاری و ارزیابی آثار علمی در حوزه فلسفه اسلامی نقش دارد. علاوه بر این، وی مسئولیت شورای سیاست‌گذاری مجموعه آثار محمدتقی مصباح یزدی را بر عهده داشته و در سامان‌دهی، تدوین و انتشار این آثار مشارکت داشته است.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://h-navvab.ir/persons/%D8%AD%D8%AC%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD-%D9%8A%D8%B2%D8%AF%DB%8C «حجت‌الاسلام علی مصباح يزدی»، وب‌سایت مدرسه علمیه عالی نواب.]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;تدریس در سطوح عالی&#039;&#039;&#039;: تدریس دروس تخصصی مانند فلسفه دین، مبانی معرفت دینی، فلسفه اخلاق، هرمنوتیک و فلسفه علوم انسانی و اجتماعی در سطوح عالی دانشگاهی و حوزوی از دیگر فعالیت‌های مستمر وی است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;همکاری‌های پژوهشی و تألیفی&#039;&#039;&#039;: وی در حوزه پژوهش و تألیف نیز فعالیت داشته و در برخی پروژه‌های علمی مشارکت کرده است. از جمله این فعالیت‌ها می‌توان به همکاری در شورای پژوهش و نگارش بخش‌هایی از کتاب آموزش فلسفه اشاره کرد. همچنین وی در تألیف برخی آثار پژوهشی، از جمله کتاب روان‌شناسی رشد با نگاهی به منابع اسلامی، مشارکت داشته است.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://nsayeh.com/teacher/%D8%AD%D8%AC%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD/ «حجت‌الاسلام والمسلمین علی مصباح»، وب‌سایت مدرسه علوم انسانی اسلامی آیه.]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== دیدگاه علی مصباح در زمینه علوم انسانی ==&lt;br /&gt;
دکتر علی مصباح یزدی از جمله اندیشمندانی است که بر ضرورت اسلامی‌سازی علوم انسانی تأکید می‌ورزد و این ضرورت را بر مبنای انسان‌شناختی خاصی استوار می‌کند. دیدگاه وی در این زمینه در نکات زیر خلاصه می‌شود:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;علوم انسانی مبتنی بر جهان‌بینی&#039;&#039;&#039;: علی مصباح یزدی علوم انسانی رایج را دانشی می‌داند که بر مبانی فلسفی و انسان‌شناختی خاصی استوار است؛ مبانی‌ای که غالباً از جهان‌بینی سکولار و نگرش مادی به انسان سرچشمه گرفته‌اند. در این دیدگاه، انسان عمدتاً به‌عنوان موجودی طبیعی و مادی در نظر گرفته می‌شود و ابعاد غیرمادی و غایت نهایی حیات او مورد توجه قرار نمی‌گیرد. به اعتقاد وی، این رویکرد با نگرش اسلامی ناسازگار است، زیرا در جهان‌بینی اسلامی، انسان علاوه بر بُعد مادی، دارای حقیقتی روحانی و حیات ابدی است و همین ویژگی‌ها در شناخت صحیح او نقش اساسی دارند.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://iki.ac.ir/node/5765 «حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر علی مصباح یزدی: راه دستیابی به علوم انسانی واقع نما، توجه به اسلام است»، وب‌سایت مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی.]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;ضرورت توجه به اسلام برای رسیدن به علوم انسانی واقع‌نما&#039;&#039;&#039;: همچنین وی معتقد است نوع تلقی از ماهیت انسان، تأثیر مستقیمی بر روش‌ها و نتایج علوم انسانی دارد. اگر انسان صرفاً موجودی مادی تلقی شود، شناخت او نیز به روش‌های تجربی محدود خواهد شد؛ اما اگر ابعاد فرامادی و غایت اخروی انسان مورد توجه قرار گیرد، برای شناخت جامع او و تدوین علوم انسانی متناسب با سعادت واقعی انسان، بهره‌گیری از منابعی فراتر از تجربه، از جمله عقل و وحی، ضروری خواهد بود. از این‌رو، وی تأکید می‌کند که دستیابی به علوم انسانی واقع‌نما و هدایت‌گر، مستلزم توجه به جهان‌بینی اسلامی و استفاده از آموزه‌های دینی است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;تعریف علوم انسانی اسلامی&#039;&#039;&#039;: از منظر وی، علوم انسانی زمانی می‌توانند صبغه اسلامی داشته باشند که مبانی و پیش‌فرض‌های آن‌ها با آموزه‌های اسلامی هماهنگ باشد. بر این اساس، علوم انسانیِ توصیفی هنگامی اسلامی تلقی می‌شوند که بر مبانی برگرفته از معارف اسلامی استوار باشند و نتایج آن‌ها با اصول و تعالیم اسلامی سازگار بوده یا دست‌کم با آن‌ها تعارض نداشته باشند. چنین رویکردی، امکان ارائۀ تصویری جامع‌تر از انسان و تنظیم علوم انسانی در راستای کمال و سعادت واقعی او را فراهم می‌سازد.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://iki.ac.ir/node/5765 «حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر علی مصباح یزدی: راه دستیابی به علوم انسانی واقع نما، توجه به اسلام است»، وب‌سایت مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی.]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== آثار علمی و تألیفات ==&lt;br /&gt;
فعالیت‌های پژوهشی علی مصباح یزدی به تولید آثار مکتوب و مقالات علمی متعددی در حوزه فلسفه، دین و علوم انسانی اسلامی انجامیده است. این آثار در تبیین مبانی نظری علوم انسانی و بررسی مسائل فلسفی معاصر جایگاه قابل توجهی دارند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== تألیفات مستقل ===&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;نظام اندیشه اسلامی در مصاف با چالش‌های معاصر (۱۳۹۰):&#039;&#039;&#039; این اثر از جمله تألیفات مهم وی به‌شمار می‌رود که در آن، چارچوب کلی اندیشه اسلامی و توانایی آن در پاسخ‌گویی به پرسش‌ها و چالش‌های فکری جدید بررسی شده است. نویسنده در این کتاب، با رویکردی فلسفی و تحلیلی، به تبیین ظرفیت‌های معرفتی اندیشه اسلامی در مواجهه با مسائل معاصر پرداخته و نقش مبانی دینی را در ارائه نظام فکری منسجم مورد توجه قرار داده است.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://bookroom.ir/book/18835/%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B5%D8%A7%D9%81-%D8%A8%D8%A7-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1 «نظام اندیشه اسلامی در مصاف با چالش‌های معاصر»، وب‌سایت پاتوق کتاب فردا.]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== همکاری در تألیف کتاب‌های علمی ===&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;روان‌شناسی رشد با نگاهی به منابع اسلامی (دو جلد):&#039;&#039;&#039; وی در تألیف این اثر پژوهشی مشارکت داشته است. این کتاب تلاشی برای بازخوانی و تدوین مباحث روان‌شناسی رشد بر اساس مبانی انسان‌شناسی اسلامی و با بهره‌گیری از منابع دینی است.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://samt.ac.ir/fa/book/807/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D8%B4%D8%AF-%DB%B1-%D8%A8%D8%A7-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%B4-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «روانشناسی رشد با نگرش به منابع اسلامی»، وب‌سایت سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی در علوم اسلامی و انسانی.] &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== مقالات علمی و پژوهشی ===&lt;br /&gt;
علی مصباح یزدی مقالات متعددی را در نشریات علمی‌پژوهشی منتشر کرده و در همایش‌ها و کنفرانس‌های علمی داخلی و بین‌المللی در حوزه فلسفه، دین و علوم انسانی اسلامی مشارکت داشته است. این مقالات عمدتاً بر مباحث فلسفه دین، انسان‌شناسی، معرفت‌شناسی و فلسفه علوم انسانی تمرکز دارند. برخی از مهم‌ترین مقالات وی عبارت‌اند از:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* تربیت دینی و فاعل ارادی؛&lt;br /&gt;
* دین و جامعه: رویکردها و مبانی نظری؛&lt;br /&gt;
* ساختار چندمرتبه‌ای صورت‌های ذهنی در ادراک صحنه‌های دیداری؛&lt;br /&gt;
* دین، عقلانیت و تحول معرفت؛&lt;br /&gt;
* بررسی مبانی انسان‌شناختی دیدگاه‌های اریک فروم؛&lt;br /&gt;
* رابطه روان‌شناسی و اقتصاد.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://nsayeh.com/teacher/%D8%AD%D8%AC%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD/ «حجت‌الاسلام والمسلمین علی مصباح»، وب‌سایت مدرسه علوم انسانی اسلامی آیه.]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== پانویس ==&lt;br /&gt;
{{پانویس}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== منابع ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* «حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر علی مصباح یزدی: راه دستیابی به علوم انسانی واقع نما، توجه به اسلام است»، وب‌سایت مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، تاریخ درج مطلب: 16 بهمن 1402ش.&lt;br /&gt;
* «حجت‌الاسلام علی مصباح يزدی»، وب‌سایت مدرسه علمیه عالی نواب، تاریخ بازدید: 6اسفند 1404ش.&lt;br /&gt;
* «حجت‌الاسلام والمسلمین علی مصباح»، وب‌سایت مدرسه علوم انسانی اسلامی آیه، تاریخ بازدید: 6 اسفند 1404ش.&lt;br /&gt;
* «روانشناسی رشد با نگرش به منابع اسلامی»، وب‌سایت سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی در علوم اسلامی و انسانی، تاریخ بازدید: 6 اسفند 1404ش.&lt;br /&gt;
* «علی مصباح»، وب‌سایت پاتوق کتاب فردا، تاریخ بازدید: 6 اسفند 1404ش.&lt;br /&gt;
* «نظام اندیشه اسلامی در مصاف با چالش‌های معاصر»، وب‌سایت پاتوق کتاب فردا، تاریخ بازدید: 6 اسفند 1404ش.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>زهرا غلامی</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD_%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5548</id>
		<title>علی مصباح یزدی</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD_%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5548"/>
		<updated>2026-02-25T12:51:35Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;زهرا غلامی: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;big&amp;gt;علی مصباح یزدی&amp;lt;/big&amp;gt;&#039;&#039;&#039;؛  پژوهشگر و استاد حوزه و دانشگاه ایرانی و فرزند ارشد علامه محمدتقی مصباح یزدی. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;دکتر علی مصباح یزدی&#039;&#039;&#039;، زادۀ ۱۳۳۹ هجری شمسی در قم، فیلسوف، پژوهشگر و استاد برجستۀ حوزه و دانشگاه در ایران معاصر است. وی فرزند آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی از عالمان و اندیشمندان نامدار شیعه در قرن اخیر است. دکتر مصباح یزدی به‌عنوان یکی از چهره‌های تأثیرگذار در ترویج و تعمیق گفتمان علوم انسانی اسلامی، در ایران شناخته می‌شود. فعالیت‌های علمی و اجرایی او عمدتاً در مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی در قم، متمرکز است؛ جایی که به تربیت شاگردان و تولید آثار علمی در حوزه‌های فلسفۀ دین، معرفت‌شناسی و فلسفۀ علوم انسانی می‌پردازند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== تحصیلات ==&lt;br /&gt;
مسیر تحصیلی دکتر علی مصباح یزدی، ترکیبی منحصربه‌فرد از آموزش‌های سنتی حوزوی و تحصیلات آکادمیک مدرن را نشان می‌دهد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;تحصیلات حوزوی&#039;&#039;&#039;: وی در سال ۱۳۵۳ش وارد حوزه علمیه قم شد و تا سال ۱۳۶۹ش، دروس مقدمات، سطح و خارج را نزد اساتید برجسته حوزه فرا گرفت.&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;تحصیلات دانشگاهی و تخصصی&#039;&#039;&#039;: از سال ۱۳۶۰ش، همزمان با تحصیلات حوزوی، در دوره‌های ویژۀ مؤسسۀ در راه حق، زیر نظر آیت‌الله مصباح یزدی در زمینۀ معارف اسلامی و علوم انسانی شرکت کرد. سپس در بنیاد فرهنگی باقرالعلوم به تحصیل تخصصی در رشتۀ روان‌شناسی پرداخت. علی مصباح برای تکمیل تحصیلات خود به کانادا رفت و در سال ۱۳۷۴ش موفق به کسب مدرک کارشناسی ارشد در رشته فلسفه تطبیقی از دانشگاه مک‌گیل شد. پایان‌نامۀ او به مقایسه دیدگاه‌های ملاصدرا و ژان پیاژه دربارۀ تحول معرفت بشری اختصاص داشت. در نهایت، در سال ۱۳۸۲ش از رسالۀ دکترای خود در رشتۀ فلسفه دین با موضوع نقد دیدگاه‌های یورگن هابرماس دربارۀ دین و عقلانیت، از همان دانشگاه دفاع کرد.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://bookroom.ir/products/author-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD «علی مصباح»، وب‌سایت پاتوق کتاب فردا.]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== فعالیت‌های علمی و آموزشی ==&lt;br /&gt;
علی مصباح یزدی بخش عمده‌ای از فعالیت علمی خود را به پژوهش و تدریس در سطوح عالی حوزوی و دانشگاهی اختصاص داده است. مهم‌ترین فعالیت‌های علمی و اجرایی وی عبارتند از:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;عضویت در هیئت علمی&#039;&#039;&#039;: وی به‌عنوان دانشیار و عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی در قم فعالیت می‌کند. در این جایگاه، وی علاوه بر تدریس، در هدایت پروژه‌های پژوهشی و تربیت پژوهشگران در حوزه فلسفه و علوم انسانی اسلامی مشارکت دارد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;مدیریت و مسئولیت‌های علمی&#039;&#039;&#039;: از جمله مسئولیت‌های علمی وی، مدیر مسئولی فصل‌نامه علمی‌پژوهشی معرفت فلسفی است. این نشریه از مجلات تخصصی در حوزه فلسفه و علوم انسانی اسلامی محسوب می‌شود. همچنین، وی عضو هیئت تحریریه فصل‌نامه علمی‌تخصصی معارف عقلی بوده و در سیاست‌گذاری و ارزیابی آثار علمی در حوزه فلسفه اسلامی نقش دارد. علاوه بر این، وی مسئولیت شورای سیاست‌گذاری مجموعه آثار محمدتقی مصباح یزدی را بر عهده داشته و در سامان‌دهی، تدوین و انتشار این آثار مشارکت داشته است.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://h-navvab.ir/persons/%D8%AD%D8%AC%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD-%D9%8A%D8%B2%D8%AF%DB%8C «حجت‌الاسلام علی مصباح يزدی»، وب‌سایت مدرسه علمیه عالی نواب.]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;تدریس در سطوح عالی&#039;&#039;&#039;: تدریس دروس تخصصی مانند فلسفه دین، مبانی معرفت دینی، فلسفه اخلاق، هرمنوتیک و فلسفه علوم انسانی و اجتماعی در سطوح عالی دانشگاهی و حوزوی از دیگر فعالیت‌های مستمر وی است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;همکاری‌های پژوهشی و تألیفی&#039;&#039;&#039;: وی در حوزه پژوهش و تألیف نیز فعالیت داشته و در برخی پروژه‌های علمی مشارکت کرده است. از جمله این فعالیت‌ها می‌توان به همکاری در شورای پژوهش و نگارش بخش‌هایی از کتاب آموزش فلسفه اشاره کرد. همچنین وی در تألیف برخی آثار پژوهشی، از جمله کتاب روان‌شناسی رشد با نگاهی به منابع اسلامی، مشارکت داشته است.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://nsayeh.com/teacher/%D8%AD%D8%AC%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD/ «حجت‌الاسلام والمسلمین علی مصباح»، وب‌سایت مدرسه علوم انسانی اسلامی آیه.]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== دیدگاه علی مصباح در زمینه علوم انسانی ==&lt;br /&gt;
دکتر علی مصباح یزدی از جمله اندیشمندانی است که بر ضرورت اسلامی‌سازی علوم انسانی تأکید می‌ورزد و این ضرورت را بر مبنای انسان‌شناختی خاصی استوار می‌کند. دیدگاه وی در این زمینه در نکات زیر خلاصه می‌شود:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;علوم انسانی مبتنی بر جهان‌بینی&#039;&#039;&#039;: علی مصباح یزدی علوم انسانی رایج را دانشی می‌داند که بر مبانی فلسفی و انسان‌شناختی خاصی استوار است؛ مبانی‌ای که غالباً از جهان‌بینی سکولار و نگرش مادی به انسان سرچشمه گرفته‌اند. در این دیدگاه، انسان عمدتاً به‌عنوان موجودی طبیعی و مادی در نظر گرفته می‌شود و ابعاد غیرمادی و غایت نهایی حیات او مورد توجه قرار نمی‌گیرد. به اعتقاد وی، این رویکرد با نگرش اسلامی ناسازگار است، زیرا در جهان‌بینی اسلامی، انسان علاوه بر بُعد مادی، دارای حقیقتی روحانی و حیات ابدی است و همین ویژگی‌ها در شناخت صحیح او نقش اساسی دارند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;ضرورت توجه به اسلام برای رسیدن به علوم انسانی واقع‌نما&#039;&#039;&#039;: همچنین وی معتقد است نوع تلقی از ماهیت انسان، تأثیر مستقیمی بر روش‌ها و نتایج علوم انسانی دارد. اگر انسان صرفاً موجودی مادی تلقی شود، شناخت او نیز به روش‌های تجربی محدود خواهد شد؛ اما اگر ابعاد فرامادی و غایت اخروی انسان مورد توجه قرار گیرد، برای شناخت جامع او و تدوین علوم انسانی متناسب با سعادت واقعی انسان، بهره‌گیری از منابعی فراتر از تجربه، از جمله عقل و وحی، ضروری خواهد بود. از این‌رو، وی تأکید می‌کند که دستیابی به علوم انسانی واقع‌نما و هدایت‌گر، مستلزم توجه به جهان‌بینی اسلامی و استفاده از آموزه‌های دینی است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;تعریف علوم انسانی اسلامی&#039;&#039;&#039;: از منظر وی، علوم انسانی زمانی می‌توانند صبغه اسلامی داشته باشند که مبانی و پیش‌فرض‌های آن‌ها با آموزه‌های اسلامی هماهنگ باشد. بر این اساس، علوم انسانیِ توصیفی هنگامی اسلامی تلقی می‌شوند که بر مبانی برگرفته از معارف اسلامی استوار باشند و نتایج آن‌ها با اصول و تعالیم اسلامی سازگار بوده یا دست‌کم با آن‌ها تعارض نداشته باشند. چنین رویکردی، امکان ارائه تصویری جامع‌تر از انسان و تنظیم علوم انسانی در راستای کمال و سعادت واقعی او را فراهم می‌سازد.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://iki.ac.ir/node/5765 «حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر علی مصباح یزدی: راه دستیابی به علوم انسانی واقع نما، توجه به اسلام است»، وب‌سایت مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی.]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== آثار علمی و تألیفات ==&lt;br /&gt;
فعالیت‌های پژوهشی علی مصباح یزدی به تولید آثار مکتوب و مقالات علمی متعددی در حوزه فلسفه، دین و علوم انسانی اسلامی انجامیده است. این آثار در تبیین مبانی نظری علوم انسانی و بررسی مسائل فلسفی معاصر جایگاه قابل توجهی دارند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== تألیفات مستقل ===&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;نظام اندیشه اسلامی در مصاف با چالش‌های معاصر (۱۳۹۰):&#039;&#039;&#039; این اثر از جمله تألیفات مهم وی به‌شمار می‌رود که در آن، چارچوب کلی اندیشه اسلامی و توانایی آن در پاسخ‌گویی به پرسش‌ها و چالش‌های فکری جدید بررسی شده است. نویسنده در این کتاب، با رویکردی فلسفی و تحلیلی، به تبیین ظرفیت‌های معرفتی اندیشه اسلامی در مواجهه با مسائل معاصر پرداخته و نقش مبانی دینی را در ارائه نظام فکری منسجم مورد توجه قرار داده است.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://bookroom.ir/book/18835/%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B5%D8%A7%D9%81-%D8%A8%D8%A7-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1 «نظام اندیشه اسلامی در مصاف با چالش‌های معاصر»، وب‌سایت پاتوق کتاب فردا.]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== همکاری در تألیف کتاب‌های علمی ===&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;روان‌شناسی رشد با نگاهی به منابع اسلامی (دو جلد):&#039;&#039;&#039; وی در تألیف این اثر پژوهشی مشارکت داشته است. این کتاب تلاشی برای بازخوانی و تدوین مباحث روان‌شناسی رشد بر اساس مبانی انسان‌شناسی اسلامی و با بهره‌گیری از منابع دینی است.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://samt.ac.ir/fa/book/807/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D8%B4%D8%AF-%DB%B1-%D8%A8%D8%A7-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%B4-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «روانشناسی رشد با نگرش به منابع اسلامی»، وب‌سایت سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی در علوم اسلامی و انسانی.] &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== مقالات علمی و پژوهشی ===&lt;br /&gt;
علی مصباح یزدی مقالات متعددی را در نشریات علمی‌پژوهشی منتشر کرده و در همایش‌ها و کنفرانس‌های علمی داخلی و بین‌المللی در حوزه فلسفه، دین و علوم انسانی اسلامی مشارکت داشته است. این مقالات عمدتاً بر مباحث فلسفه دین، انسان‌شناسی، معرفت‌شناسی و فلسفه علوم انسانی تمرکز دارند. برخی از مهم‌ترین مقالات وی عبارت‌اند از:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* تربیت دینی و فاعل ارادی؛&lt;br /&gt;
* دین و جامعه: رویکردها و مبانی نظری؛&lt;br /&gt;
* ساختار چندمرتبه‌ای صورت‌های ذهنی در ادراک صحنه‌های دیداری؛&lt;br /&gt;
* دین، عقلانیت و تحول معرفت؛&lt;br /&gt;
* بررسی مبانی انسان‌شناختی دیدگاه‌های اریک فروم؛&lt;br /&gt;
* رابطه روان‌شناسی و اقتصاد.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://nsayeh.com/teacher/%D8%AD%D8%AC%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD/ «حجت‌الاسلام والمسلمین علی مصباح»، وب‌سایت مدرسه علوم انسانی اسلامی آیه.]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== پانویس ==&lt;br /&gt;
{{پانویس}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== منابع ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* «حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر علی مصباح یزدی: راه دستیابی به علوم انسانی واقع نما، توجه به اسلام است»، وب‌سایت مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، تاریخ درج مطلب: 16 بهمن 1402ش.&lt;br /&gt;
* «حجت‌الاسلام علی مصباح يزدی»، وب‌سایت مدرسه علمیه عالی نواب، تاریخ بازدید: 6اسفند 1404ش.&lt;br /&gt;
* «حجت‌الاسلام والمسلمین علی مصباح»، وب‌سایت مدرسه علوم انسانی اسلامی آیه، تاریخ بازدید: 6 اسفند 1404ش.&lt;br /&gt;
* «روانشناسی رشد با نگرش به منابع اسلامی»، وب‌سایت سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی در علوم اسلامی و انسانی، تاریخ بازدید: 6 اسفند 1404ش.&lt;br /&gt;
* «علی مصباح»، وب‌سایت پاتوق کتاب فردا، تاریخ بازدید: 6 اسفند 1404ش.&lt;br /&gt;
* «نظام اندیشه اسلامی در مصاف با چالش‌های معاصر»، وب‌سایت پاتوق کتاب فردا، تاریخ بازدید: 6 اسفند 1404ش.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>زهرا غلامی</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD_%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5544</id>
		<title>علی مصباح یزدی</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD_%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5544"/>
		<updated>2026-02-25T11:49:44Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;زهرا غلامی: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;big&amp;gt;علی مصباح یزدی&amp;lt;/big&amp;gt;&#039;&#039;&#039;؛  پژوهشگر و استاد حوزه و دانشگاه ایرانی و فرزند ارشد علامه محمدتقی مصباح یزدی. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;دکتر علی مصباح یزدی&#039;&#039;&#039;، زادۀ ۱۳۳۹ هجری شمسی در قم، فیلسوف، پژوهشگر و استاد برجستۀ حوزه و دانشگاه در ایران معاصر است. وی فرزند آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی از عالمان و اندیشمندان نامدار شیعه در قرن اخیر است. دکتر مصباح یزدی به‌عنوان یکی از چهره‌های تأثیرگذار در ترویج و تعمیق گفتمان علوم انسانی اسلامی، در ایران شناخته می‌شود. فعالیت‌های علمی و اجرایی او عمدتاً در مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی در قم، متمرکز است؛ جایی که به تربیت شاگردان و تولید آثار علمی در حوزه‌های فلسفۀ دین، معرفت‌شناسی و فلسفۀ علوم انسانی می‌پردازند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== تحصیلات ==&lt;br /&gt;
مسیر تحصیلی دکتر علی مصباح یزدی، ترکیبی منحصربه‌فرد از آموزش‌های سنتی حوزوی و تحصیلات آکادمیک مدرن را نشان می‌دهد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;تحصیلات حوزوی&#039;&#039;&#039;: وی در سال ۱۳۵۳ش وارد حوزه علمیه قم شد و تا سال ۱۳۶۹ش، دروس مقدمات، سطح و خارج را نزد اساتید برجسته حوزه فرا گرفت.&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;تحصیلات دانشگاهی و تخصصی&#039;&#039;&#039;: از سال ۱۳۶۰ش، همزمان با تحصیلات حوزوی، در دوره‌های ویژۀ مؤسسۀ در راه حق، زیر نظر آیت‌الله مصباح یزدی در زمینۀ معارف اسلامی و علوم انسانی شرکت کرد. سپس در بنیاد فرهنگی باقرالعلوم به تحصیل تخصصی در رشتۀ روان‌شناسی پرداخت. علی مصباح برای تکمیل تحصیلات خود به کانادا رفت و در سال ۱۳۷۴ش موفق به کسب مدرک کارشناسی ارشد در رشته فلسفه تطبیقی از دانشگاه مک‌گیل شد. پایان‌نامۀ او به مقایسه دیدگاه‌های ملاصدرا و ژان پیاژه دربارۀ تحول معرفت بشری اختصاص داشت. در نهایت، در سال ۱۳۸۲ش از رسالۀ دکترای خود در رشتۀ فلسفه دین با موضوع نقد دیدگاه‌های یورگن هابرماس دربارۀ دین و عقلانیت، از همان دانشگاه دفاع کرد.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://bookroom.ir/products/author-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD «علی مصباح»، وب‌سایت پاتوق کتاب فردا.]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== فعالیت‌های علمی ==&lt;br /&gt;
دکتر علی مصباح یزدی بیشتر عمر علمی خود را وقف پژوهش و تدریس در سطوح عالی کرده است، برخی از فعالیت‌های وی عبارتند از:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;عضو هیئت علمی&#039;&#039;&#039;: وی هم‌اکنون به‌عنوان دانشیار و عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، در قم مشغول به فعالیت است.&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;مدیریت علمی&#039;&#039;&#039;: مدیر مسئول فصل‌نامه علمی‌پژوهشی معرفت فلسفی، از جمله سمت‌های مهم او است .&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;تدریس&#039;&#039;&#039;: تدریس دروس تخصصی مانند فلسفه دین، مبانی معرفت دینی، فلسفه اخلاق، هرمنوتیک و فلسفه علوم انسانی و اجتماعی در سطوح عالی دانشگاهی و حوزوی از دیگر فعالیت‌های مستمر وی است.&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;همکاری‌های پژوهشی&#039;&#039;&#039;: علی مصباح همچنین در شورای پژوهش و نگارش برای آماده‌سازی بخش‌هایی از کتاب معروف آموزش فلسفه، تألیف آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی، نقش داشته و در تألیف کتاب روان‌شناسی رشد با نگاهی به منابع اسلامی، نیز همکاری داشته است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== دیدگاه علی مصباح در زمینه علوم انسانی ==&lt;br /&gt;
دکتر علی مصباح یزدی از جمله اندیشمندانی است که بر ضرورت اسلامی‌سازی علوم انسانی تأکید می‌ورزد و این ضرورت را بر مبنای انسان‌شناختی خاصی استوار می‌کند. دیدگاه وی در این زمینه در نکات زیر خلاصه می‌شود:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;علوم انسانی مبتنی بر جهان‌بینی&#039;&#039;&#039;: علی مصباح یزدی علوم انسانی رایج را دانشی می‌داند که بر مبانی فلسفی و انسان‌شناختی خاصی استوار است؛ مبانی‌ای که غالباً از جهان‌بینی سکولار و نگرش مادی به انسان سرچشمه گرفته‌اند. در این دیدگاه، انسان عمدتاً به‌عنوان موجودی طبیعی و مادی در نظر گرفته می‌شود و ابعاد غیرمادی و غایت نهایی حیات او مورد توجه قرار نمی‌گیرد. به اعتقاد وی، این رویکرد با نگرش اسلامی ناسازگار است، زیرا در جهان‌بینی اسلامی، انسان علاوه بر بُعد مادی، دارای حقیقتی روحانی و حیات ابدی است و همین ویژگی‌ها در شناخت صحیح او نقش اساسی دارند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;ضرورت توجه به اسلام برای رسیدن به علوم انسانی واقع‌نما&#039;&#039;&#039;: همچنین وی معتقد است نوع تلقی از ماهیت انسان، تأثیر مستقیمی بر روش‌ها و نتایج علوم انسانی دارد. اگر انسان صرفاً موجودی مادی تلقی شود، شناخت او نیز به روش‌های تجربی محدود خواهد شد؛ اما اگر ابعاد فرامادی و غایت اخروی انسان مورد توجه قرار گیرد، برای شناخت جامع او و تدوین علوم انسانی متناسب با سعادت واقعی انسان، بهره‌گیری از منابعی فراتر از تجربه، از جمله عقل و وحی، ضروری خواهد بود. از این‌رو، وی تأکید می‌کند که دستیابی به علوم انسانی واقع‌نما و هدایت‌گر، مستلزم توجه به جهان‌بینی اسلامی و استفاده از آموزه‌های دینی است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;تعریف علوم انسانی اسلامی&#039;&#039;&#039;: از منظر وی، علوم انسانی زمانی می‌توانند صبغه اسلامی داشته باشند که مبانی و پیش‌فرض‌های آن‌ها با آموزه‌های اسلامی هماهنگ باشد. بر این اساس، علوم انسانیِ توصیفی هنگامی اسلامی تلقی می‌شوند که بر مبانی برگرفته از معارف اسلامی استوار باشند و نتایج آن‌ها با اصول و تعالیم اسلامی سازگار بوده یا دست‌کم با آن‌ها تعارض نداشته باشند. چنین رویکردی، امکان ارائه تصویری جامع‌تر از انسان و تنظیم علوم انسانی در راستای کمال و سعادت واقعی او را فراهم می‌سازد.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://iki.ac.ir/node/5765 «حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر علی مصباح یزدی: راه دستیابی به علوم انسانی واقع نما، توجه به اسلام است»، وب‌سایت مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی.]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== آثار مربوط به علوم انسانی ==&lt;br /&gt;
فعالیت‌های علمی دکتر مصباح یزدی منجر به تولید آثار مکتوب و مقالات متعددی شده است که در حوزه علوم انسانی و فلسفه از جایگاه ویژه‌ای برخوردار هستند:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* تألیفات:&lt;br /&gt;
** «نظام اندیشه اسلامی در مصاف با چالش‌های معاصر» (۱۳۹۰): این کتاب از آثار مهم ایشان در زمینه تبیین نظام‌واره اندیشه دینی در مواجهه با پرسش‌ها و شبهات جدید است .&lt;br /&gt;
** همکاری در نگارش «روان‌شناسی رشد با نگاهی به منابع اسلامی» (دو جلد): این اثر تلاشی برای تدوین دانش روان‌شناسی بر اساس مبانی و منابع اسلامی است .&lt;br /&gt;
* مقالات و کنفرانس‌ها: ایشان مقالات متعددی را در نشریات علمی و پژوهشی داخلی و بین‌المللی به چاپ رسانده و در کنفرانس‌های علمی زیادی در داخل و خارج از کشور در زمینه‌های فلسفه، دین، فلسفه دین و فلسفه علوم انسانی شرکت و مقاله ارائه کرده‌اند .&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== پانویس ==&lt;br /&gt;
{{پانویس}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== منابع ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* «حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر علی مصباح یزدی: راه دستیابی به علوم انسانی واقع نما، توجه به اسلام است»، وب‌سایت مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، تاریخ درج مطلب: 16 بهمن 1402ش.&lt;br /&gt;
* «علی مصباح»، وب‌سایت پاتوق کتاب فردا، تاریخ بازدید: 6 اسفند 1404ش.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>زهرا غلامی</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD_%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5513</id>
		<title>علی مصباح یزدی</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD_%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5513"/>
		<updated>2026-02-25T01:12:44Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;زهرا غلامی: ایجاد صفحه&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;big&amp;gt;علی مصباح یزدی&amp;lt;/big&amp;gt;&#039;&#039;&#039;؛  پژوهشگر و استاد حوزه و دانشگاه ایرانی و فرزند ارشد علامه محمدتقی مصباح یزدی. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;دکتر علی مصباح یزدی&#039;&#039;&#039; (زاده ۱۳۳۹ هجری شمسی در قم)، فیلسوف، پژوهشگر و استاد برجستۀ حوزه و دانشگاه در ایران معاصر است. وی فرزند آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی از عالمان و اندیشمندان نامدار شیعه در قرن اخیر است. دکتر مصباح یزدی به‌عنوان یکی از چهره‌های تأثیرگذار در ترویج و تعمیق گفتمان علوم انسانی اسلامی، در ایران شناخته می‌شود. فعالیت‌های علمی و اجرایی او عمدتاً در مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی در قم، متمرکز است؛ جایی که به تربیت شاگردان و تولید آثار علمی در حوزه‌های فلسفۀ دین، معرفت‌شناسی و فلسفۀ علوم انسانی می‌پردازند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== تحصیلات ==&lt;br /&gt;
مسیر تحصیلی دکتر علی مصباح یزدی، ترکیبی منحصربه‌فرد از آموزش‌های سنتی حوزوی و تحصیلات آکادمیک مدرن را نشان می‌دهد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;تحصیلات حوزوی&#039;&#039;&#039;: وی در سال ۱۳۵۳ش وارد حوزه علمیه قم شد و تا سال ۱۳۶۹ش، دروس مقدمات، سطح و خارج را نزد اساتید برجسته حوزه فرا گرفت.&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;تحصیلات دانشگاهی و تخصصی&#039;&#039;&#039;: از سال ۱۳۶۰ش، همزمان با تحصیلات حوزوی، در دوره‌های ویژۀ مؤسسۀ در راه حق، زیر نظر آیت‌الله مصباح یزدی در زمینۀ معارف اسلامی و علوم انسانی شرکت کرد. سپس در بنیاد فرهنگی باقرالعلوم به تحصیل تخصصی در رشتۀ روان‌شناسی پرداخت. علی مصباح برای تکمیل تحصیلات خود به کانادا رفت و در سال ۱۳۷۴ش موفق به کسب مدرک کارشناسی ارشد در رشته فلسفه تطبیقی از دانشگاه مک‌گیل شد. پایان‌نامۀ او به مقایسه دیدگاه‌های ملاصدرا و ژان پیاژه دربارۀ تحول معرفت بشری اختصاص داشت. در نهایت، در سال ۱۳۸۲ش از رسالۀ دکترای خود در رشتۀ فلسفه دین با موضوع نقد دیدگاه‌های یورگن هابرماس دربارۀ دین و عقلانیت، از همان دانشگاه دفاع کرد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== فعالیت‌های علمی ==&lt;br /&gt;
دکتر علی مصباح یزدی بیشتر عمر علمی خود را وقف پژوهش و تدریس در سطوح عالی کرده است، برخی از فعالیت‌های وی عبارتند از:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;عضو هیئت علمی&#039;&#039;&#039;: وی هم‌اکنون به‌عنوان دانشیار و عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، در قم مشغول به فعالیت است.&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;مدیریت علمی&#039;&#039;&#039;: مدیریت مسئولیت فصل‌نامه علمی‌پژوهشی معرفت فلسفی، از جمله سمت‌های مهم او است .&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;تدریس&#039;&#039;&#039;: تدریس دروس تخصصی مانند فلسفه دین، مبانی معرفت دینی، فلسفه اخلاق، هرمنوتیک و فلسفه علوم انسانی و اجتماعی در سطوح عالی دانشگاهی و حوزوی از دیگر فعالیت‌های مستمر وی است.&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;همکاری‌های پژوهشی&#039;&#039;&#039;: علی مصباح همچنین در شورای پژوهش و نگارش برای آماده‌سازی بخش‌هایی از کتاب معروف آموزش فلسفه، تألیف آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی، نقش داشته و در تألیف کتاب روان‌شناسی رشد با نگاهی به منابع اسلامی، نیز همکاری داشته است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== دیدگاه علی مصباح در زمینه علوم انسانی ==&lt;br /&gt;
دکتر علی مصباح یزدی از جمله اندیشمندانی است که بر ضرورت اسلامی‌سازی علوم انسانی تأکید می‌ورزد و این ضرورت را بر مبنای انسان‌شناختی خاصی استوار می‌کند. دیدگاه وی در این زمینه در نکات زیر خلاصه می‌شود:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;علوم انسانی مبتنی بر جهان‌بینی&#039;&#039;&#039;: علی مصباح یزدی علوم انسانی رایج را دانشی می‌داند که بر مبانی فلسفی و انسان‌شناختی خاصی استوار است؛ مبانی‌ای که غالباً از جهان‌بینی سکولار و نگرش مادی به انسان سرچشمه گرفته‌اند. در این دیدگاه، انسان عمدتاً به‌عنوان موجودی طبیعی و مادی در نظر گرفته می‌شود و ابعاد غیرمادی و غایت نهایی حیات او مورد توجه قرار نمی‌گیرد. به اعتقاد وی، این رویکرد با نگرش اسلامی ناسازگار است، زیرا در جهان‌بینی اسلامی، انسان علاوه بر بُعد مادی، دارای حقیقتی روحانی و حیات ابدی است و همین ویژگی‌ها در شناخت صحیح او نقش اساسی دارند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;ضرورت توجه به اسلام برای رسیدن به علوم انسانی واقع‌نما&#039;&#039;&#039;: همچنین وی معتقد است نوع تلقی از ماهیت انسان، تأثیر مستقیمی بر روش‌ها و نتایج علوم انسانی دارد. اگر انسان صرفاً موجودی مادی تلقی شود، شناخت او نیز به روش‌های تجربی محدود خواهد شد؛ اما اگر ابعاد فرامادی و غایت اخروی انسان مورد توجه قرار گیرد، برای شناخت جامع او و تدوین علوم انسانی متناسب با سعادت واقعی انسان، بهره‌گیری از منابعی فراتر از تجربه، از جمله عقل و وحی، ضروری خواهد بود. از این‌رو، وی تأکید می‌کند که دستیابی به علوم انسانی واقع‌نما و هدایت‌گر، مستلزم توجه به جهان‌بینی اسلامی و استفاده از آموزه‌های دینی است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;تعریف علوم انسانی اسلامی&#039;&#039;&#039;: از منظر وی، علوم انسانی زمانی می‌توانند صبغه اسلامی داشته باشند که مبانی و پیش‌فرض‌های آن‌ها با آموزه‌های اسلامی هماهنگ باشد. بر این اساس، علوم انسانیِ توصیفی هنگامی اسلامی تلقی می‌شوند که بر مبانی برگرفته از معارف اسلامی استوار باشند و نتایج آن‌ها با اصول و تعالیم اسلامی سازگار بوده یا دست‌کم با آن‌ها تعارض نداشته باشند. چنین رویکردی، امکان ارائه تصویری جامع‌تر از انسان و تنظیم علوم انسانی در راستای کمال و سعادت واقعی او را فراهم می‌سازد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== آثار مربوط به علوم انسانی ==&lt;br /&gt;
فعالیت‌های علمی دکتر مصباح یزدی منجر به تولید آثار مکتوب و مقالات متعددی شده است که در حوزه علوم انسانی و فلسفه از جایگاه ویژه‌ای برخوردار هستند:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* تألیفات:&lt;br /&gt;
** «نظام اندیشه اسلامی در مصاف با چالش‌های معاصر» (۱۳۹۰): این کتاب از آثار مهم ایشان در زمینه تبیین نظام‌واره اندیشه دینی در مواجهه با پرسش‌ها و شبهات جدید است .&lt;br /&gt;
** همکاری در نگارش «روان‌شناسی رشد با نگاهی به منابع اسلامی» (دو جلد): این اثر تلاشی برای تدوین دانش روان‌شناسی بر اساس مبانی و منابع اسلامی است .&lt;br /&gt;
* مقالات و کنفرانس‌ها: ایشان مقالات متعددی را در نشریات علمی و پژوهشی داخلی و بین‌المللی به چاپ رسانده و در کنفرانس‌های علمی زیادی در داخل و خارج از کشور در زمینه‌های فلسفه، دین، فلسفه دین و فلسفه علوم انسانی شرکت و مقاله ارائه کرده‌اند .&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== پانویس ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== منابع ==&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>زهرا غلامی</name></author>
	</entry>
</feed>