<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1_%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C</id>
	<title>تفكر نقدی - تاریخچهٔ نسخه‌ها</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1_%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1_%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-20T11:00:38Z</updated>
	<subtitle>تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1_%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5642&amp;oldid=prev</id>
		<title>حبیب الله نجفی در ۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۵۴</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1_%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5642&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-02-26T19:54:16Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۵۴&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l2&quot;&gt;خط ۲:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۲:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;big&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;تفکر نقدی؛&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/big&amp;gt; فرایند روشمند ارزیابی اندیشه‌ها و آثار.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;big&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;تفکر نقدی؛&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/big&amp;gt; فرایند روشمند ارزیابی اندیشه‌ها و آثار.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تفکر نقدی به‌عنوان یکی از شاخه‌های علمی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;با سابقه‌ای نسبتاً &lt;/del&gt;جدید در ادبیات دانش، به نقد روشمند اندیشه‌ها و آثار دیگران می‌پردازد. این حوزۀ علمی در پی تبیین ماهیت تفکر نقدی، بیان ضرورت آن و معرفی مراحل این نوع از تفکر است. پژوهش در این زمینه نشان می‌دهد که تفکر نقدی با مبانی دینی و میراث معصومان پیوند داشته و توجه به آن در محافل علمی ضروری است. مراحل چهارگانۀ نقد یک اندیشه شامل روشن‌سازی معانی واژه‌ها، کشف پیش‌فرض‌ها، مطالبه و ارزیابی دلیل و کشف مغالطات، از جمله مبانی این حوزه به شمار می‌رود. تفکر نقدی با انتقاد صرف تفاوت داشته و رویکردی جامع به ارزیابی آثار دارد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تفکر نقدی به‌عنوان یکی از شاخه‌های علمی جدید در ادبیات دانش، به نقد روشمند اندیشه‌ها و آثار دیگران می‌پردازد. این حوزۀ علمی در پی تبیین ماهیت تفکر نقدی، بیان ضرورت آن و معرفی مراحل این نوع از تفکر است. پژوهش در این زمینه نشان می‌دهد که تفکر نقدی با مبانی دینی و میراث معصومان پیوند داشته و توجه به آن در محافل علمی ضروری است. مراحل چهارگانۀ نقد یک اندیشه شامل روشن‌سازی معانی واژه‌ها، کشف پیش‌فرض‌ها، مطالبه و ارزیابی دلیل و کشف مغالطات، از جمله مبانی این حوزه به شمار می‌رود. تفکر نقدی با انتقاد صرف تفاوت داشته و رویکردی جامع به ارزیابی آثار دارد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مفهوم‌شناسی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مفهوم‌شناسی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l59&quot;&gt;خط ۵۹:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۵۹:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|-&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|-&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ماهیت عملکردی&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ماهیت عملکردی&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;• &lt;/del&gt;&#039;&#039;&#039;دانش کاربردی:&#039;&#039;&#039; تفکر نقدی مانند علم پزشکی، از یافته‌های دانش‌های دیگر برای تشخیص و ارزیابی بهره می‌برد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&#039;&#039;&#039;دانش کاربردی:&#039;&#039;&#039; تفکر نقدی مانند علم پزشکی، از یافته‌های دانش‌های دیگر برای تشخیص و ارزیابی بهره می‌برد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;• &lt;/del&gt;&#039;&#039;&#039;روشمندبودن:&#039;&#039;&#039; ارائه مراحل گام‌به‌گام برای مواجهه با آثار و اندیشه‌ها.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;روشمندبودن:&#039;&#039;&#039; ارائه مراحل گام‌به‌گام برای مواجهه با آثار و اندیشه‌ها.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;• &lt;/del&gt;&#039;&#039;&#039;عام و خاص‌بودن:&#039;&#039;&#039; دارای اصول مشترک در همه علوم و در عین حال، دارای نسخه‌های اختصاصی متناسب با هر شاخه علمی.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;عام و خاص‌بودن:&#039;&#039;&#039; دارای اصول مشترک در همه علوم و در عین حال، دارای نسخه‌های اختصاصی متناسب با هر شاخه علمی.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|-&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|-&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ساحت‌های عملیاتی&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ساحت‌های عملیاتی&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;• &lt;/del&gt;&#039;&#039;&#039;ساحت سلبی:&#039;&#039;&#039; شناسایی و معرفی انواع خطاها، مغالطات و استدلال‌های سقیم.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&#039;&#039;&#039;ساحت سلبی:&#039;&#039;&#039; شناسایی و معرفی انواع خطاها، مغالطات و استدلال‌های سقیم.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;• &lt;/del&gt;&#039;&#039;&#039;ساحت ایجابی:&#039;&#039;&#039; آموزش روش‌های صحیح ارزیابی، نقد تبیین‌ها و دفاع از اندیشه.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;ساحت ایجابی:&#039;&#039;&#039; آموزش روش‌های صحیح ارزیابی، نقد تبیین‌ها و دفاع از اندیشه.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;• &lt;/del&gt;&#039;&#039;&#039;گستره نقد:&#039;&#039;&#039; شامل بررسی تصورات، تصدیقات، تعاریف و استدلال‌ها.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;گستره نقد:&#039;&#039;&#039; شامل بررسی تصورات، تصدیقات، تعاریف و استدلال‌ها.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|-&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|-&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;بنیادهای نظری&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;و علوم تغذیه‌کننده&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;بنیادهای نظری&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;و علوم تغذیه‌کننده&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l82&quot;&gt;خط ۸۲:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۸۲:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|-&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|-&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;تمایزات بنیادین&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;تمایزات بنیادین&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;• &lt;/del&gt;&#039;&#039;&#039;تفاوت با فلسفه کانت:&#039;&#039;&#039; تفکر نقدی بر «روش نقد اندیشه» تمرکز دارد، در حالی که فلسفه نقدی کانت به دنبال «سنجش توانایی عقل» برای حل بحران مابعدالطبیعه بود.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&#039;&#039;&#039;تفاوت با فلسفه کانت:&#039;&#039;&#039; تفکر نقدی بر «روش نقد اندیشه» تمرکز دارد، در حالی که فلسفه نقدی کانت به دنبال «سنجش توانایی عقل» برای حل بحران مابعدالطبیعه بود.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;• &lt;/del&gt;&#039;&#039;&#039;تفاوت با مابعدالطبیعه:&#039;&#039;&#039; تمرکز بر فرآیند شناخت و ارزیابی به جای تکرار مباحث پیرامون متعلق شناخت (عالم هستی).&amp;lt;ref&amp;gt;خواص، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، 1399ش، ص11-13.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;تفاوت با مابعدالطبیعه:&#039;&#039;&#039; تمرکز بر فرآیند شناخت و ارزیابی به جای تکرار مباحث پیرامون متعلق شناخت (عالم هستی).&amp;lt;ref&amp;gt;خواص، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، 1399ش، ص11-13.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff:1.41:old-5613:rev-5642:php=table --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>حبیب الله نجفی</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1_%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5613&amp;oldid=prev</id>
		<title>حبیب الله نجفی: /* پیشینه تفکر نقدی */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1_%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5613&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-02-26T17:51:57Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;پیشینه تفکر نقدی&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۵۱&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l8&quot;&gt;خط ۸:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۸:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== پیشینه تفکر نقدی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== پیشینه تفکر نقدی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در حوزۀ فرهنگ اسلامی، مواجهه با &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آرا و &lt;/del&gt;اندیشه‌های دیگران سابقه‌ای طولانی دارد و آداب گفت‌وگو &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;و مناظره &lt;/del&gt;در منابع اخلاقی مورد توجه بوده است. در مغرب‌زمین نیز در دهه‌های اخیر، واحدهای درسی تحت عنوان «تفکر نقدی» در بسیاری از رشته‌های علمی ارائه شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;خواص، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، 1399ش، ص6.&amp;lt;/ref&amp;gt; در زبان فارسی، عنوان تفکر نقدی از اواخر دهۀ شصت مطرح شد و کتاب‌هایی در این زمینه با محوریت مباحث منطق و مغالطات تألیف گردید.&amp;lt;ref&amp;gt;معلمی،  منطق و تفكر انتقادی، 1379ش.&amp;lt;/ref&amp;gt; در زبان انگلیسی نیز کتاب‌های متعددی در این حوزه تدوین شده است. تفکر نقدی با مباحثی مانند تفکر خلاق متفاوت است؛ زیرا تفکر خلاق به پرورش خلاقیت ذهنی می‌پردازد، در حالی که تفکر نقدی بر ارزیابی اندیشه‌ها متمرکز است.&amp;lt;ref&amp;gt;خواص، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، 1399ش، ص6.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در حوزۀ فرهنگ اسلامی، مواجهه با اندیشه‌های دیگران سابقه‌ای طولانی دارد و آداب گفت‌وگو در منابع اخلاقی مورد توجه بوده است. در مغرب‌زمین نیز در دهه‌های اخیر، واحدهای درسی تحت عنوان «تفکر نقدی» در بسیاری از رشته‌های علمی ارائه شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;خواص، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، 1399ش، ص6.&amp;lt;/ref&amp;gt; در زبان فارسی، عنوان تفکر نقدی از اواخر دهۀ شصت مطرح شد و کتاب‌هایی در این زمینه با محوریت مباحث منطق و مغالطات تألیف گردید.&amp;lt;ref&amp;gt;معلمی،  منطق و تفكر انتقادی، 1379ش.&amp;lt;/ref&amp;gt; در زبان انگلیسی نیز کتاب‌های متعددی در این حوزه تدوین شده است. تفکر نقدی با مباحثی مانند تفکر خلاق متفاوت است؛ زیرا تفکر خلاق به پرورش خلاقیت ذهنی می‌پردازد، در حالی که تفکر نقدی بر ارزیابی اندیشه‌ها متمرکز است.&amp;lt;ref&amp;gt;خواص، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، 1399ش، ص6.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== ضرورت و اهمیت تفکر نقدی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== ضرورت و اهمیت تفکر نقدی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از دیدگاه پژوهشگران ضرورت نقد بر چند نکته استوار است: نخست آن‌که انسان‌ها مصون از خطا نبوده و احتمال راهیابی اشتباه در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آثار و &lt;/del&gt;اندیشه‌های آنان وجود دارد. دوم آن‌که مخاطبان هنگام مواجهه با اندیشه‌های عرضه‌شده، به‌عنوان انسان‌هایی خردمند حق گزینش و تشخیص حق از باطل را دارند. سوم آن‌که از نگاه صاحب‌نظران، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بدنه &lt;/del&gt;اجتماعی از اندیشمندان انتظار دارد تا با ارزیابی دقیق محصولات فکری، جامعه را از آسیب‌ها &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;و انحرافات &lt;/del&gt;احتمالی مصون دارند.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از دیدگاه پژوهشگران ضرورت نقد بر چند نکته استوار است: نخست آن‌که انسان‌ها مصون از خطا نبوده و احتمال راهیابی اشتباه در اندیشه‌های آنان وجود دارد. دوم آن‌که مخاطبان هنگام مواجهه با اندیشه‌های عرضه‌شده، به‌عنوان انسان‌هایی خردمند حق گزینش و تشخیص حق از باطل را دارند. سوم آن‌که از نگاه صاحب‌نظران، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بدنۀ &lt;/ins&gt;اجتماعی از اندیشمندان انتظار دارد تا با ارزیابی دقیق محصولات فکری، جامعه را از آسیب‌ها احتمالی مصون دارند.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در منابع دینی به ضرورت نقد توجه شده است. بر اساس دیدگاه امام علی، کسی که عیوب انسان را پنهان کند و در غیاب وی به عیب‌جویی بپردازد، در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;زمره &lt;/del&gt;دشمنان محسوب می‌شود و باید از او پرهیز کرد.&amp;lt;ref&amp;gt;تميمی آمدی، غررالحکم و دررالکلم، بی‌تا، ج2 ص679.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در منابع دینی به ضرورت نقد توجه شده است. بر اساس دیدگاه امام علی، کسی که عیوب انسان را پنهان کند و در غیاب وی به عیب‌جویی بپردازد، در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;زمرۀ &lt;/ins&gt;دشمنان محسوب می‌شود و باید از او پرهیز کرد.&amp;lt;ref&amp;gt;تميمی آمدی، غررالحکم و دررالکلم، بی‌تا، ج2 ص679.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین از امام صادق نقل شده که بهترین دوستان کسانی هستند که عیوب انسان را به او هدیه دهند.&amp;lt;ref&amp;gt;کليني، اصول کافی، 1365، ج2‌، ص639 &amp;lt;/ref&amp;gt;  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین از امام صادق نقل شده که بهترین دوستان کسانی هستند که عیوب انسان را به او هدیه دهند.&amp;lt;ref&amp;gt;کليني، اصول کافی، 1365، ج2‌، ص639 &amp;lt;/ref&amp;gt;  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسندگان یکی از فواید &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/del&gt;تفکر انتقادی را جلوگیری از کاستی‌ها و انحرافات فکری، آشکار شدن نقاط مثبت و رشد و تعالی اندیشه می‌دانند. به نظر محققان نهادینه‌شدن فرهنگ نقد و نقدپذیری در جامعۀ علمی، از یک سو مانع انحرافات فکری می‌شود و از سوی دیگر زمینۀ رشد اندیشه را فراهم می‌آورد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسندگان یکی از فواید تفکر انتقادی را جلوگیری از کاستی‌ها و انحرافات فکری، آشکار شدن نقاط مثبت و رشد و تعالی اندیشه می‌دانند. به نظر محققان نهادینه‌شدن فرهنگ نقد و نقدپذیری در جامعۀ علمی، از یک سو مانع انحرافات فکری می‌شود و از سوی دیگر زمینۀ رشد اندیشه را فراهم می‌آورد.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;خواص، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، 1399ش، ص12-14.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== ماهیت و ارکان تفکر نقدی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== ماهیت و ارکان تفکر نقدی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== تفکر ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== تفکر ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تفکر در منطق &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;به معنای &lt;/del&gt;مرتب کردن امور معلوم برای کشف امر مجهول است و شامل دو حرکت ذهنی به سوی مبادی و از مبادی به سوی مقصود می‌شود.&amp;lt;ref&amp;gt;‌سبزواری، شرح منظومه، بی‌تا، ص9‌.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تفکر در منطق &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;به‌معنای &lt;/ins&gt;مرتب کردن امور معلوم برای کشف امر مجهول است و شامل دو حرکت ذهنی به سوی مبادی و از مبادی به سوی مقصود می‌شود.&amp;lt;ref&amp;gt;‌سبزواری، شرح منظومه، بی‌تا، ص9‌.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; بر اساس این تعریف، تفکر شامل تعریف و استدلال است. در عرفان، تفکر جست‌وجوی بصیرت قلب برای ادراک مطلوب معرفی شده&amp;lt;ref&amp;gt;موسوی خمينی، شرح چهل حديث، 1378ش، ص190.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; بر اساس این تعریف، تفکر شامل تعریف و استدلال است. در عرفان، تفکر جست‌وجوی بصیرت قلب برای ادراک مطلوب معرفی شده&amp;lt;ref&amp;gt;موسوی خمينی، شرح چهل حديث، 1378ش، ص190.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l59&quot;&gt;خط ۵۹:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۵۹:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|-&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|-&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ماهیت عملکردی&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ماهیت عملکردی&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|• &#039;&#039;&#039;دانش &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مصرف‌کننده و &lt;/del&gt;کاربردی:&#039;&#039;&#039; تفکر نقدی مانند علم پزشکی، از یافته‌های دانش‌های دیگر برای تشخیص و ارزیابی بهره می‌برد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|• &#039;&#039;&#039;دانش کاربردی:&#039;&#039;&#039; تفکر نقدی مانند علم پزشکی، از یافته‌های دانش‌های دیگر برای تشخیص و ارزیابی بهره می‌برد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;• &#039;&#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;روشمند بودن&lt;/del&gt;:&#039;&#039;&#039; ارائه مراحل گام‌به‌گام برای مواجهه با آثار و اندیشه‌ها.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;• &#039;&#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;روشمندبودن&lt;/ins&gt;:&#039;&#039;&#039; ارائه مراحل گام‌به‌گام برای مواجهه با آثار و اندیشه‌ها.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;• &#039;&#039;&#039;عام و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;خاص بودن&lt;/del&gt;:&#039;&#039;&#039; دارای اصول مشترک در همه علوم و در عین حال، دارای نسخه‌های اختصاصی متناسب با هر شاخه علمی.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;• &#039;&#039;&#039;عام و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;خاص‌بودن&lt;/ins&gt;:&#039;&#039;&#039; دارای اصول مشترک در همه علوم و در عین حال، دارای نسخه‌های اختصاصی متناسب با هر شاخه علمی.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|-&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|-&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ساحت‌های عملیاتی&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ساحت‌های عملیاتی&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>حبیب الله نجفی</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1_%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5612&amp;oldid=prev</id>
		<title>حبیب الله نجفی در ۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۳۹</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1_%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5612&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-02-26T17:39:25Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۳۹&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l2&quot;&gt;خط ۲:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۲:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;big&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;تفکر نقدی؛&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/big&amp;gt; فرایند روشمند ارزیابی اندیشه‌ها و آثار.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;big&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;تفکر نقدی؛&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/big&amp;gt; فرایند روشمند ارزیابی اندیشه‌ها و آثار.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تفکر نقدی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;به عنوان &lt;/del&gt;یکی از شاخه‌های علمی با سابقه‌ای نسبتاً جدید در ادبیات دانش، به نقد روشمند اندیشه‌ها و آثار دیگران می‌پردازد. این &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حوزه &lt;/del&gt;علمی در پی تبیین ماهیت تفکر نقدی، بیان ضرورت آن و معرفی مراحل این نوع از تفکر است. پژوهش در این زمینه نشان می‌دهد که تفکر نقدی با مبانی دینی و میراث معصومان پیوند داشته و توجه به آن در محافل علمی ضروری است. مراحل چهارگانۀ نقد یک اندیشه شامل روشن‌سازی معانی واژه‌ها، کشف پیش‌فرض‌ها، مطالبه و ارزیابی دلیل و کشف مغالطات، از جمله مبانی این حوزه به شمار می‌رود. تفکر نقدی با انتقاد صرف تفاوت داشته و رویکردی جامع به ارزیابی آثار دارد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تفکر نقدی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;به‌عنوان &lt;/ins&gt;یکی از شاخه‌های علمی با سابقه‌ای نسبتاً جدید در ادبیات دانش، به نقد روشمند اندیشه‌ها و آثار دیگران می‌پردازد. این &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حوزۀ &lt;/ins&gt;علمی در پی تبیین ماهیت تفکر نقدی، بیان ضرورت آن و معرفی مراحل این نوع از تفکر است. پژوهش در این زمینه نشان می‌دهد که تفکر نقدی با مبانی دینی و میراث معصومان پیوند داشته و توجه به آن در محافل علمی ضروری است. مراحل چهارگانۀ نقد یک اندیشه شامل روشن‌سازی معانی واژه‌ها، کشف پیش‌فرض‌ها، مطالبه و ارزیابی دلیل و کشف مغالطات، از جمله مبانی این حوزه به شمار می‌رود. تفکر نقدی با انتقاد صرف تفاوت داشته و رویکردی جامع به ارزیابی آثار دارد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مفهوم‌شناسی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مفهوم‌شناسی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تفکر نقدی دانشی روشمند است که به بیان روش نقد اندیشه‌ها و آثار دیگران می‌پردازد. این حوزه علمی گونه‌های مختلف نقد را معرفی کرده، روش‌ها و مراحل مواجهه با اندیشه‌ها را آموزش می‌دهد و خطاها و مغالطات ممکن در ساحت‌های گوناگون اندیشه را شناسایی می‌کند. تفکر نقدی دانشی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مصرف‌کننده و &lt;/del&gt;کاربردی است که از یافته‌های دانش‌هایی مانند منطق، معرفت‌شناسی، روش‌شناسی و فلسفه علم بهره می‌گیرد. این نوع تفکر با فلسفۀ نقادی کانت متفاوت است؛ زیرا کانت به نقد قوۀ عقل &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;به عنوان &lt;/del&gt;یک منبع معرفت پرداخت، در حالی که تفکر نقدی روش ارزیابی اندیشه‌ها را بررسی می‌کند.&amp;lt;ref&amp;gt;خواص، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، 1399ش، ص12.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تفکر نقدی دانشی روشمند است که به بیان روش نقد اندیشه‌ها و آثار دیگران می‌پردازد. این حوزه علمی گونه‌های مختلف نقد را معرفی کرده، روش‌ها و مراحل مواجهه با اندیشه‌ها را آموزش می‌دهد و خطاها و مغالطات ممکن در ساحت‌های گوناگون اندیشه را شناسایی می‌کند. تفکر نقدی دانشی کاربردی است که از یافته‌های دانش‌هایی مانند منطق، معرفت‌شناسی، روش‌شناسی و فلسفه علم بهره می‌گیرد. این نوع تفکر با فلسفۀ نقادی کانت متفاوت است؛ زیرا کانت به نقد قوۀ عقل &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;به‌عنوان &lt;/ins&gt;یک منبع معرفت پرداخت، در حالی که تفکر نقدی روش ارزیابی اندیشه‌ها را بررسی می‌کند.&amp;lt;ref&amp;gt;خواص، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، 1399ش، ص12.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== پیشینه تفکر نقدی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== پیشینه تفکر نقدی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>حبیب الله نجفی</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1_%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5541&amp;oldid=prev</id>
		<title>امیر خواص در ۲۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۲۷</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1_%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5541&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-02-25T10:27:53Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ۲۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۲۷&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l50&quot;&gt;خط ۵۰:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۵۰:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* کشف پیش‌فرض‌ها: در نقد هر اندیشه باید پیش‌فرض‌های خاص آن کشف شود. پیش‌فرض مجموعه اموری است که نویسنده به آنها باور دارد اما در نوشته خود آشکار نکرده، در حالی که مدعای او بر آن امور مبتنی است. در این مرحله باید سازگاری پیش‌فرض‌ها با یکدیگر، وجود پیش‌فرض اصلی و فرعی و نظام ارتباطی آنها بررسی شود.&amp;lt;ref&amp;gt;خواص، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، 1399ش، ص16.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* کشف پیش‌فرض‌ها: در نقد هر اندیشه باید پیش‌فرض‌های خاص آن کشف شود. پیش‌فرض مجموعه اموری است که نویسنده به آنها باور دارد اما در نوشته خود آشکار نکرده، در حالی که مدعای او بر آن امور مبتنی است. در این مرحله باید سازگاری پیش‌فرض‌ها با یکدیگر، وجود پیش‌فرض اصلی و فرعی و نظام ارتباطی آنها بررسی شود.&amp;lt;ref&amp;gt;خواص، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، 1399ش، ص16.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* مطالبه و ارزیابی دلیل: هر اندیشه و ادعایی باید مبتنی بر دلیل باشد. با استفاده از بحث انواع استدلال می‌توان برای هر نظریه‌ای مطالبه دلیل کرد.&amp;lt;ref&amp;gt;خواص، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، 1399ش، ص16.&amp;lt;/ref&amp;gt; سپس ادله از نظر ماده و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صورت، &lt;/del&gt;و نیز تناسب دلیل با مدعا بررسی می‌شود. حتی ادعاهای بدیهی نیز نیازمند نشان‌دادن بداهت خود هستند.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* مطالبه و ارزیابی دلیل: هر اندیشه و ادعایی باید مبتنی بر دلیل باشد. با استفاده از بحث انواع استدلال می‌توان برای هر نظریه‌ای مطالبه دلیل کرد.&amp;lt;ref&amp;gt;خواص، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، 1399ش، ص16.&amp;lt;/ref&amp;gt; سپس ادله از نظر ماده و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صورت &lt;/ins&gt;و نیز تناسب دلیل با مدعا بررسی می‌شود. حتی ادعاهای بدیهی نیز نیازمند نشان‌دادن بداهت خود هستند.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* کشف مغالطات: در این مرحله مغالطات احتمالی راه‌یافته در یک اندیشه شناسایی می‌شود. با استفاده از بحث شناسایی انواع مغالطات شامل مغالطات صوری و غیرصوری، مغالطات در مقام تعریف، استدلال، نقد و دفاع باید بررسی شود که آیا مغالطه‌ای در اصل ادعا، تعریف‌ها، استدلال‌ها، نقدها و دفاع‌ها صورت گرفته است یا خیر.&amp;lt;ref&amp;gt;خواص، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، 1399ش، ص16.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* کشف مغالطات: در این مرحله مغالطات احتمالی راه‌یافته در یک اندیشه شناسایی می‌شود. با استفاده از بحث شناسایی انواع مغالطات شامل مغالطات صوری و غیرصوری، مغالطات در مقام تعریف، استدلال، نقد و دفاع باید بررسی شود که آیا مغالطه‌ای در اصل ادعا، تعریف‌ها، استدلال‌ها، نقدها و دفاع‌ها صورت گرفته است یا خیر.&amp;lt;ref&amp;gt;خواص، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، 1399ش، ص16.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l90&quot;&gt;خط ۹۰:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۹۰:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{پانویس}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{پانویس}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;منابع&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== &lt;/ins&gt;منابع &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;اسلامی، سيدحسن، اخلاق نقد، قم، دفتر نشر معارف، 1383ش.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* &lt;/ins&gt;اسلامی، سيدحسن، اخلاق نقد، قم، دفتر نشر معارف، 1383ش.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* &lt;/ins&gt;تميمی آمدی، عبدالواحدبن محمد، غررالحکم و دررالکلم، ترجمۀ محمدعلی انصاری، قم، افست، بی‌تا.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تميمی آمدی، عبدالواحدبن محمد، غررالحکم و دررالکلم، ترجمۀ محمدعلی انصاری، قم، افست، بی‌تا.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* &lt;/ins&gt;خواص، امیر، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، مجله علمی ترويجی عيار پژوهش، شمارۀ 21  بهار و تابستان 1399ش.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* &lt;/ins&gt;سبزواری، ملاهادی، شرح منظومه، بی‌جا، افست، بي‌تا.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;خواص، امیر، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، مجله علمی ترويجی عيار پژوهش، شمارۀ 21  بهار و تابستان 1399ش.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* &lt;/ins&gt;شرفي، محمدرضا، تفکر برتر، تهران، سروش، 1381ش.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* &lt;/ins&gt;کلينی، محمدبن يعقوب، اصول کافی، تصحيح علی اکبر غفاری، تهران، دارالکتب الاسلاميه، 1365ش.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;سبزواری، ملاهادی، شرح منظومه، بی‌جا، افست، بي‌تا.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* &lt;/ins&gt;معلمی، حسن،  منطق و تفكر انتقادی، قم، مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمينی، 1379ش.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* &lt;/ins&gt;موسوی خمينی، سيدروح‌الله، شرح چهل حديث، تهران، مؤسسۀ تنظيم و نشر آثار امام خميني، 1378ش.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;شرفي، محمدرضا، تفکر برتر، تهران، سروش، 1381ش.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* &lt;/ins&gt;نراقی، ملامهدی، جامع السعادات، بيروت، مؤسسة الاعلمي للمطبوعات، 1408ق.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* &lt;/ins&gt;نظرنژاد، نرگس، ماهيت و انواع تعريف، تبريز، مؤسسۀ تحقيقاتي علوم اسلامي ـ انساني دانشگاه تبريز، 1381ش.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;کلينی، محمدبن يعقوب، اصول کافی، تصحيح علی اکبر غفاری، تهران، دارالکتب الاسلاميه، 1365ش.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;معلمی، حسن،  منطق و تفكر انتقادی، قم، مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمينی، 1379ش.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;موسوی خمينی، سيدروح‌الله، شرح چهل حديث، تهران، مؤسسۀ تنظيم و نشر آثار امام خميني، 1378ش.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نراقی، ملامهدی، جامع السعادات، بيروت، مؤسسة الاعلمي للمطبوعات، 1408ق.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نظرنژاد، نرگس، ماهيت و انواع تعريف، تبريز، مؤسسۀ تحقيقاتي علوم اسلامي ـ انساني دانشگاه تبريز، 1381ش.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>امیر خواص</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1_%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5540&amp;oldid=prev</id>
		<title>امیر خواص: /* پانویس */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1_%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5540&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-02-25T10:25:47Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;پانویس&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;a href=&quot;http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1_%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C&amp;amp;diff=5540&amp;amp;oldid=5539&quot;&gt;نمایش تغییرات&lt;/a&gt;</summary>
		<author><name>امیر خواص</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1_%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5539&amp;oldid=prev</id>
		<title>امیر خواص: /* پانویس */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1_%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5539&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-02-25T09:35:02Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;پانویس&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ۲۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۳۵&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l7&quot;&gt;خط ۷:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۷:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تفکر نقدی دانشی روشمند است که به بیان روش نقد اندیشه‌ها و آثار دیگران می‌پردازد. این حوزه علمی گونه‌های مختلف نقد را معرفی کرده، روش‌ها و مراحل مواجهه با اندیشه‌ها را آموزش می‌دهد و خطاها و مغالطات ممکن در ساحت‌های گوناگون اندیشه را شناسایی می‌کند. تفکر نقدی دانشی مصرف‌کننده و کاربردی است که از یافته‌های دانش‌هایی مانند منطق، معرفت‌شناسی، روش‌شناسی و فلسفه علم بهره می‌گیرد. این نوع تفکر با فلسفۀ نقادی کانت متفاوت است؛ زیرا کانت به نقد قوۀ عقل به عنوان یک منبع معرفت پرداخت، در حالی که تفکر نقدی روش ارزیابی اندیشه‌ها را بررسی می‌کند.&amp;lt;ref&amp;gt;خواص، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، 1399ش، ص12.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تفکر نقدی دانشی روشمند است که به بیان روش نقد اندیشه‌ها و آثار دیگران می‌پردازد. این حوزه علمی گونه‌های مختلف نقد را معرفی کرده، روش‌ها و مراحل مواجهه با اندیشه‌ها را آموزش می‌دهد و خطاها و مغالطات ممکن در ساحت‌های گوناگون اندیشه را شناسایی می‌کند. تفکر نقدی دانشی مصرف‌کننده و کاربردی است که از یافته‌های دانش‌هایی مانند منطق، معرفت‌شناسی، روش‌شناسی و فلسفه علم بهره می‌گیرد. این نوع تفکر با فلسفۀ نقادی کانت متفاوت است؛ زیرا کانت به نقد قوۀ عقل به عنوان یک منبع معرفت پرداخت، در حالی که تفکر نقدی روش ارزیابی اندیشه‌ها را بررسی می‌کند.&amp;lt;ref&amp;gt;خواص، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، 1399ش، ص12.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== پیشینه &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;و جایگاه &lt;/del&gt;تفکر نقدی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== پیشینه تفکر نقدی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در حوزۀ فرهنگ اسلامی، مواجهه با آرا و اندیشه‌های دیگران سابقه‌ای طولانی دارد و آداب گفت‌وگو و مناظره در منابع اخلاقی مورد توجه بوده است. در مغرب‌زمین نیز در دهه‌های اخیر، واحدهای درسی تحت عنوان «تفکر نقدی» در بسیاری از رشته‌های علمی ارائه شده است. در زبان فارسی، عنوان تفکر نقدی از اواخر دهۀ شصت مطرح شد و کتاب‌هایی در این زمینه با محوریت مباحث منطق و مغالطات تألیف گردید. در زبان انگلیسی نیز کتاب‌های متعددی در این حوزه تدوین شده است. تفکر نقدی با مباحثی مانند تفکر خلاق متفاوت است؛ زیرا تفکر خلاق به پرورش خلاقیت ذهنی می‌پردازد، در حالی که تفکر نقدی بر ارزیابی اندیشه‌ها متمرکز است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در حوزۀ فرهنگ اسلامی، مواجهه با آرا و اندیشه‌های دیگران سابقه‌ای طولانی دارد و آداب گفت‌وگو و مناظره در منابع اخلاقی مورد توجه بوده است. در مغرب‌زمین نیز در دهه‌های اخیر، واحدهای درسی تحت عنوان «تفکر نقدی» در بسیاری از رشته‌های علمی ارائه شده است.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;خواص، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، 1399ش، ص6.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;در زبان فارسی، عنوان تفکر نقدی از اواخر دهۀ شصت مطرح شد و کتاب‌هایی در این زمینه با محوریت مباحث منطق و مغالطات تألیف گردید.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;معلمی،  منطق و تفكر انتقادی، 1379ش.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;در زبان انگلیسی نیز کتاب‌های متعددی در این حوزه تدوین شده است. تفکر نقدی با مباحثی مانند تفکر خلاق متفاوت است؛ زیرا تفکر خلاق به پرورش خلاقیت ذهنی می‌پردازد، در حالی که تفکر نقدی بر ارزیابی اندیشه‌ها متمرکز است.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;خواص، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، 1399ش، ص6.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== ماهیت و ارکان تفکر نقدی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== ماهیت و ارکان تفکر نقدی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تفکر&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تفکر در منطق به معنای مرتب کردن امور معلوم برای کشف امر مجهول است و شامل دو حرکت ذهنی به سوی مبادی و از مبادی به سوی مقصود می‌شود. بر اساس این تعریف، تفکر شامل تعریف و استدلال است. در عرفان، تفکر جست‌وجوی بصیرت قلب برای ادراک مطلوب معرفی شده و در اخلاق، تفکر سیر درونی از مبادی به مقاصد دانسته شده که کلید اسرار و چراغ انوار است. در منابع دینی بر اهمیت تفکر تأکید فراوانی شده و تفکر مثبت که انسان را به سوی نیکی و عمل صالح راهنمایی می‌کند، مورد توجه قرار گرفته است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;=== &lt;/ins&gt;تفکر &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;===&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تفکر در منطق به معنای مرتب کردن امور معلوم برای کشف امر مجهول است و شامل دو حرکت ذهنی به سوی مبادی و از مبادی به سوی مقصود می‌شود.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;‌سبزواری، شرح منظومه، بی‌تا، ص9‌.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;بر اساس این تعریف، تفکر شامل تعریف و استدلال است. در عرفان، تفکر جست‌وجوی بصیرت قلب برای ادراک مطلوب معرفی شده&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;موسوی خمينی، شرح چهل حديث، 1378ش، ص190.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;و در اخلاق، تفکر سیر درونی از مبادی به مقاصد دانسته شده که کلید اسرار و چراغ انوار است.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;‌نراقي، جامع السعادات، 1408ق، ج1، ص200.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;در منابع دینی بر اهمیت تفکر تأکید فراوانی شده و تفکر مثبت که انسان را به سوی نیکی و عمل صالح راهنمایی می‌کند، مورد توجه قرار گرفته است.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;شرفی، تفکر برتر، 1381ش، ص14-19.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== نقد ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== نقد ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l49&quot;&gt;خط ۴۹:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۵۸:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;منابع&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;منابع&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;خواص، امیر، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، مجله علمی ترويجی عيار پژوهش، شمارۀ 21  بهار و تابستان 1399ش&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;خواص، امیر، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، مجله علمی ترويجی عيار پژوهش، شمارۀ 21  بهار و تابستان 1399ش&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سبزواری، ملاهادی، شرح منظومه، بی‌جا، افست، بي‌تا.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شرفي، محمدرضا، تفکر برتر، تهران، سروش، 1381ش.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;معلمی، حسن،  منطق و تفكر انتقادی، قم، مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمينی، 1379ش.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;موسوی خمينی، سيدروح‌الله، شرح چهل حديث، تهران، مؤسسۀ تنظيم و نشر آثار امام خميني، 1378ش.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نراقی، ملامهدی، جامع السعادات، بيروت، مؤسسة الاعلمي للمطبوعات، 1408ق.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>امیر خواص</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1_%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5538&amp;oldid=prev</id>
		<title>امیر خواص در ۲۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۷</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1_%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5538&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-02-25T09:17:43Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ۲۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۷&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l5&quot;&gt;خط ۵:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۵:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مفهوم‌شناسی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مفهوم‌شناسی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تفکر نقدی دانشی روشمند است که به بیان روش نقد اندیشه‌ها و آثار دیگران می‌پردازد. این حوزه علمی گونه‌های مختلف نقد را معرفی کرده، روش‌ها و مراحل مواجهه با اندیشه‌ها را آموزش می‌دهد و خطاها و مغالطات ممکن در ساحت‌های گوناگون اندیشه را شناسایی می‌کند. تفکر نقدی دانشی مصرف‌کننده و کاربردی است که از یافته‌های دانش‌هایی مانند منطق، معرفت‌شناسی، روش‌شناسی و فلسفه علم بهره می‌گیرد. این نوع تفکر با فلسفۀ نقادی کانت متفاوت است؛ زیرا کانت به نقد قوۀ عقل به عنوان یک منبع معرفت پرداخت، در حالی که تفکر نقدی روش ارزیابی اندیشه‌ها را بررسی می‌کند.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تفکر نقدی دانشی روشمند است که به بیان روش نقد اندیشه‌ها و آثار دیگران می‌پردازد. این حوزه علمی گونه‌های مختلف نقد را معرفی کرده، روش‌ها و مراحل مواجهه با اندیشه‌ها را آموزش می‌دهد و خطاها و مغالطات ممکن در ساحت‌های گوناگون اندیشه را شناسایی می‌کند. تفکر نقدی دانشی مصرف‌کننده و کاربردی است که از یافته‌های دانش‌هایی مانند منطق، معرفت‌شناسی، روش‌شناسی و فلسفه علم بهره می‌گیرد. این نوع تفکر با فلسفۀ نقادی کانت متفاوت است؛ زیرا کانت به نقد قوۀ عقل به عنوان یک منبع معرفت پرداخت، در حالی که تفکر نقدی روش ارزیابی اندیشه‌ها را بررسی می‌کند.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;خواص، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، 1399ش، ص12.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== پیشینه و جایگاه تفکر نقدی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== پیشینه و جایگاه تفکر نقدی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l48&quot;&gt;خط ۴۸:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۴۸:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;منابع&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;منابع&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;خواص، امیر، «چيستی، ضرورت و مراحل تفكر نقدی»، مجله علمی ترويجی عيار پژوهش، شمارۀ 21  بهار و تابستان 1399ش&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>امیر خواص</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1_%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5530&amp;oldid=prev</id>
		<title>امیر خواص در ۲۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۰</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1_%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5530&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-02-25T09:10:05Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ۲۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۰&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l4&quot;&gt;خط ۴:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۴:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تفکر نقدی به عنوان یکی از شاخه‌های علمی با سابقه‌ای نسبتاً جدید در ادبیات دانش، به نقد روشمند اندیشه‌ها و آثار دیگران می‌پردازد. این حوزه علمی در پی تبیین ماهیت تفکر نقدی، بیان ضرورت آن و معرفی مراحل این نوع از تفکر است. پژوهش در این زمینه نشان می‌دهد که تفکر نقدی با مبانی دینی و میراث معصومان پیوند داشته و توجه به آن در محافل علمی ضروری است. مراحل چهارگانۀ نقد یک اندیشه شامل روشن‌سازی معانی واژه‌ها، کشف پیش‌فرض‌ها، مطالبه و ارزیابی دلیل و کشف مغالطات، از جمله مبانی این حوزه به شمار می‌رود. تفکر نقدی با انتقاد صرف تفاوت داشته و رویکردی جامع به ارزیابی آثار دارد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تفکر نقدی به عنوان یکی از شاخه‌های علمی با سابقه‌ای نسبتاً جدید در ادبیات دانش، به نقد روشمند اندیشه‌ها و آثار دیگران می‌پردازد. این حوزه علمی در پی تبیین ماهیت تفکر نقدی، بیان ضرورت آن و معرفی مراحل این نوع از تفکر است. پژوهش در این زمینه نشان می‌دهد که تفکر نقدی با مبانی دینی و میراث معصومان پیوند داشته و توجه به آن در محافل علمی ضروری است. مراحل چهارگانۀ نقد یک اندیشه شامل روشن‌سازی معانی واژه‌ها، کشف پیش‌فرض‌ها، مطالبه و ارزیابی دلیل و کشف مغالطات، از جمله مبانی این حوزه به شمار می‌رود. تفکر نقدی با انتقاد صرف تفاوت داشته و رویکردی جامع به ارزیابی آثار دارد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;مفهوم‌شناسی&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== &lt;/ins&gt;مفهوم‌شناسی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تفکر نقدی دانشی روشمند است که به بیان روش نقد اندیشه‌ها و آثار دیگران می‌پردازد. این حوزه علمی گونه‌های مختلف نقد را معرفی کرده، روش‌ها و مراحل مواجهه با اندیشه‌ها را آموزش می‌دهد و خطاها و مغالطات ممکن در ساحت‌های گوناگون اندیشه را شناسایی می‌کند. تفکر نقدی دانشی مصرف‌کننده و کاربردی است که از یافته‌های دانش‌هایی مانند منطق، معرفت‌شناسی، روش‌شناسی و فلسفه علم بهره می‌گیرد. این نوع تفکر با فلسفۀ نقادی کانت متفاوت است؛ زیرا کانت به نقد قوۀ عقل به عنوان یک منبع معرفت پرداخت، در حالی که تفکر نقدی روش ارزیابی اندیشه‌ها را بررسی می‌کند.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تفکر نقدی دانشی روشمند است که به بیان روش نقد اندیشه‌ها و آثار دیگران می‌پردازد. این حوزه علمی گونه‌های مختلف نقد را معرفی کرده، روش‌ها و مراحل مواجهه با اندیشه‌ها را آموزش می‌دهد و خطاها و مغالطات ممکن در ساحت‌های گوناگون اندیشه را شناسایی می‌کند. تفکر نقدی دانشی مصرف‌کننده و کاربردی است که از یافته‌های دانش‌هایی مانند منطق، معرفت‌شناسی، روش‌شناسی و فلسفه علم بهره می‌گیرد. این نوع تفکر با فلسفۀ نقادی کانت متفاوت است؛ زیرا کانت به نقد قوۀ عقل به عنوان یک منبع معرفت پرداخت، در حالی که تفکر نقدی روش ارزیابی اندیشه‌ها را بررسی می‌کند.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;پیشینه و جایگاه تفکر نقدی&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== &lt;/ins&gt;پیشینه و جایگاه تفکر نقدی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در حوزۀ فرهنگ اسلامی، مواجهه با آرا و اندیشه‌های دیگران سابقه‌ای طولانی دارد و آداب گفت‌وگو و مناظره در منابع اخلاقی مورد توجه بوده است. در مغرب‌زمین نیز در دهه‌های اخیر، واحدهای درسی تحت عنوان «تفکر نقدی» در بسیاری از رشته‌های علمی ارائه شده است. در زبان فارسی، عنوان تفکر نقدی از اواخر دهۀ شصت مطرح شد و کتاب‌هایی در این زمینه با محوریت مباحث منطق و مغالطات تألیف گردید. در زبان انگلیسی نیز کتاب‌های متعددی در این حوزه تدوین شده است. تفکر نقدی با مباحثی مانند تفکر خلاق متفاوت است؛ زیرا تفکر خلاق به پرورش خلاقیت ذهنی می‌پردازد، در حالی که تفکر نقدی بر ارزیابی اندیشه‌ها متمرکز است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در حوزۀ فرهنگ اسلامی، مواجهه با آرا و اندیشه‌های دیگران سابقه‌ای طولانی دارد و آداب گفت‌وگو و مناظره در منابع اخلاقی مورد توجه بوده است. در مغرب‌زمین نیز در دهه‌های اخیر، واحدهای درسی تحت عنوان «تفکر نقدی» در بسیاری از رشته‌های علمی ارائه شده است. در زبان فارسی، عنوان تفکر نقدی از اواخر دهۀ شصت مطرح شد و کتاب‌هایی در این زمینه با محوریت مباحث منطق و مغالطات تألیف گردید. در زبان انگلیسی نیز کتاب‌های متعددی در این حوزه تدوین شده است. تفکر نقدی با مباحثی مانند تفکر خلاق متفاوت است؛ زیرا تفکر خلاق به پرورش خلاقیت ذهنی می‌پردازد، در حالی که تفکر نقدی بر ارزیابی اندیشه‌ها متمرکز است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ماهیت و ارکان تفکر نقدی&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== &lt;/ins&gt;ماهیت و ارکان تفکر نقدی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تفکر&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تفکر&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تفکر در منطق به معنای مرتب کردن امور معلوم برای کشف امر مجهول است و شامل دو حرکت ذهنی به سوی مبادی و از مبادی به سوی مقصود می‌شود. بر اساس این تعریف، تفکر شامل تعریف و استدلال است. در عرفان، تفکر جست‌وجوی بصیرت قلب برای ادراک مطلوب معرفی شده و در اخلاق، تفکر سیر درونی از مبادی به مقاصد دانسته شده که کلید اسرار و چراغ انوار است. در منابع دینی بر اهمیت تفکر تأکید فراوانی شده و تفکر مثبت که انسان را به سوی نیکی و عمل صالح راهنمایی می‌کند، مورد توجه قرار گرفته است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تفکر در منطق به معنای مرتب کردن امور معلوم برای کشف امر مجهول است و شامل دو حرکت ذهنی به سوی مبادی و از مبادی به سوی مقصود می‌شود. بر اساس این تعریف، تفکر شامل تعریف و استدلال است. در عرفان، تفکر جست‌وجوی بصیرت قلب برای ادراک مطلوب معرفی شده و در اخلاق، تفکر سیر درونی از مبادی به مقاصد دانسته شده که کلید اسرار و چراغ انوار است. در منابع دینی بر اهمیت تفکر تأکید فراوانی شده و تفکر مثبت که انسان را به سوی نیکی و عمل صالح راهنمایی می‌کند، مورد توجه قرار گرفته است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نقد&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;=== &lt;/ins&gt;نقد &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;===&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نقد در لغت عربی معانی متعددی از جمله دادوستد، نوک زدن پرندگان، نیش زدن مار، ارزیابی مسکوکات و جدا کردن سره از ناسره، خرده‌گیری و سخن‌سنجی دارد. در زبان فارسی معانی همچون پول، حاضر و موجود، مقابل نسیه، شناخت سره از ناسره و خرده‌گیری کاربرد دارد. در زبان انگلیسی واژۀ Criticism معادل نقد به معنای عیب‌جویی و داوري به کار می‌رود. نقد در اصطلاح عبارت است از داوري روشمند دربارۀ یک اثر برای آشکار کردن نکات مثبت و منفی آن.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نقد در لغت عربی معانی متعددی از جمله دادوستد، نوک زدن پرندگان، نیش زدن مار، ارزیابی مسکوکات و جدا کردن سره از ناسره، خرده‌گیری و سخن‌سنجی دارد. در زبان فارسی معانی همچون پول، حاضر و موجود، مقابل نسیه، شناخت سره از ناسره و خرده‌گیری کاربرد دارد. در زبان انگلیسی واژۀ Criticism معادل نقد به معنای عیب‌جویی و داوري به کار می‌رود. نقد در اصطلاح عبارت است از داوري روشمند دربارۀ یک اثر برای آشکار کردن نکات مثبت و منفی آن.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;انواع نقد&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;=== &lt;/ins&gt;انواع نقد &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;===&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نقد را می‌توان به فلسفی و غیرفلسفی تقسیم کرد. نقد غیرفلسفی خود به نقد ادبی، تاریخی، روان‌شناختی، جامعه‌شناختی و مانند آن تقسیم می‌شود. نقد را می‌توان به درونی و بیرونی نیز تقسیم کرد؛ نقد درونی به محتوای اندیشه می‌پردازد و نقد بیرونی به پيامدهای بيرونی آن نظريه توجه دارد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نقد را می‌توان به فلسفی و غیرفلسفی تقسیم کرد. نقد غیرفلسفی خود به نقد ادبی، تاریخی، روان‌شناختی، جامعه‌شناختی و مانند آن تقسیم می‌شود. نقد را می‌توان به درونی و بیرونی نیز تقسیم کرد؛ نقد درونی به محتوای اندیشه می‌پردازد و نقد بیرونی به پيامدهای بيرونی آن نظريه توجه دارد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;هدف نقد&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;=== &lt;/ins&gt;هدف نقد &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;===&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;هدف تفکر نقدی، ارزيابي باورها، انديشه‌ها و نظريه‌های ديگران برای بيان نقاط قوت و ضعف آنهاست. بر این اساس، نقد با انتقاد صرف تفاوت دارد؛ در انتقاد تنها نقاط ضعف مطرح می‌شود، اما در نقد هم نقاط ضعف و هم نقاط قوت بررسی می‌گردد. تفکر نقدی به دنبال عیب‌جویی نیست، بلکه درصدد ارزیابی روشمند اندیشه‌هاست.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;هدف تفکر نقدی، ارزيابي باورها، انديشه‌ها و نظريه‌های ديگران برای بيان نقاط قوت و ضعف آنهاست. بر این اساس، نقد با انتقاد صرف تفاوت دارد؛ در انتقاد تنها نقاط ضعف مطرح می‌شود، اما در نقد هم نقاط ضعف و هم نقاط قوت بررسی می‌گردد. تفکر نقدی به دنبال عیب‌جویی نیست، بلکه درصدد ارزیابی روشمند اندیشه‌هاست.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;مراحل تفکر نقدی&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== &lt;/ins&gt;مراحل تفکر نقدی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در نقد یک نظریۀ عقلی دست‌کم چهار مرحله قابل شناسایی است:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در نقد یک نظریۀ عقلی دست‌کم چهار مرحله قابل شناسایی است:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l42&quot;&gt;خط ۴۲:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۳۸:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در این مرحله مغالطات احتمالی راه‌یافته در یک اندیشه شناسایی می‌شود. با استفاده از بحث شناسایی انواع مغالطات شامل مغالطات صوری و غیرصوری، مغالطات در مقام تعریف، استدلال، نقد و دفاع باید بررسی شود که آیا مغالطه‌ای در اصل ادعا، تعریف‌ها، استدلال‌ها، نقدها و دفاع‌ها صورت گرفته است یا خیر.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در این مرحله مغالطات احتمالی راه‌یافته در یک اندیشه شناسایی می‌شود. با استفاده از بحث شناسایی انواع مغالطات شامل مغالطات صوری و غیرصوری، مغالطات در مقام تعریف، استدلال، نقد و دفاع باید بررسی شود که آیا مغالطه‌ای در اصل ادعا، تعریف‌ها، استدلال‌ها، نقدها و دفاع‌ها صورت گرفته است یا خیر.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ضرورت و اهمیت تفکر نقدی&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== &lt;/ins&gt;ضرورت و اهمیت تفکر نقدی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ضرورت نقد با توجه به چند نکته قابل درک است: نخست آنکه انسان‌ها معصوم نیستند و احتمال راهیابی خطا در آثار و اندیشه‌های آنان وجود دارد. دوم آنکه هنگام عرضه اندیشه به دیگران، مخاطبان به عنوان انسان‌های عاقل حق انتخاب و تمییز حق از باطل را دارند. سوم آنکه بدنه اجتماعی از اندیشمندان انتظار دارد با ارزیابی محصولات فکری، جامعه را از آسیب‌ها و انحرافات حفظ کنند.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ضرورت نقد با توجه به چند نکته قابل درک است: نخست آنکه انسان‌ها معصوم نیستند و احتمال راهیابی خطا در آثار و اندیشه‌های آنان وجود دارد. دوم آنکه هنگام عرضه اندیشه به دیگران، مخاطبان به عنوان انسان‌های عاقل حق انتخاب و تمییز حق از باطل را دارند. سوم آنکه بدنه اجتماعی از اندیشمندان انتظار دارد با ارزیابی محصولات فکری، جامعه را از آسیب‌ها و انحرافات حفظ کنند.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در منابع دینی به ضرورت نقد توجه شده است. بر اساس دیدگاه امام &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;علی(ع)، &lt;/del&gt;کسی که عیوب انسان را پنهان کند و در غیاب وی به عیب‌جویی بپردازد، در زمره دشمنان محسوب می‌شود و باید از او پرهیز کرد. همچنین از امام صادق&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;(ع) &lt;/del&gt;نقل شده که بهترین دوستان کسانی هستند که عیوب انسان را به او هدیه دهند. بر این اساس، نقدپذیری بر دو اصل استوار است: کامل نبودن انسان‌های غیرمعصوم و حق انسان‌ها برای نظر دادن دربارۀ آثاری که به آنها عرضه شده است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در منابع دینی به ضرورت نقد توجه شده است. بر اساس دیدگاه امام &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;علی، &lt;/ins&gt;کسی که عیوب انسان را پنهان کند و در غیاب وی به عیب‌جویی بپردازد، در زمره دشمنان محسوب می‌شود و باید از او پرهیز کرد. همچنین از امام صادق نقل شده که بهترین دوستان کسانی هستند که عیوب انسان را به او هدیه دهند. بر این اساس، نقدپذیری بر دو اصل استوار است: کامل نبودن انسان‌های غیرمعصوم و حق انسان‌ها برای نظر دادن دربارۀ آثاری که به آنها عرضه شده است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از فواید نقد می‌توان به جلوگیری از کاستی‌ها و انحرافات فکری، آشکار شدن نقاط مثبت و رشد و تعالی اندیشه اشاره کرد. نهادینه شدن فرهنگ نقد و نقدپذیری در جامعۀ علمی، از یک سو مانع انحرافات فکری می‌شود و از سوی دیگر زمینۀ رشد اندیشه را فراهم می‌آورد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از فواید نقد می‌توان به جلوگیری از کاستی‌ها و انحرافات فکری، آشکار شدن نقاط مثبت و رشد و تعالی اندیشه اشاره کرد. نهادینه شدن فرهنگ نقد و نقدپذیری در جامعۀ علمی، از یک سو مانع انحرافات فکری می‌شود و از سوی دیگر زمینۀ رشد اندیشه را فراهم می‌آورد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>امیر خواص</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1_%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5529&amp;oldid=prev</id>
		<title>امیر خواص: صفحه‌ای تازه حاوی « &lt;big&gt;&#039;&#039;&#039;تفکر نقدی؛&#039;&#039;&#039;&lt;/big&gt; فرایند روشمند ارزیابی اندیشه‌ها و آثار.  تفکر نقدی به عنوان یکی از شاخه‌های علمی با سابقه‌ای نسبتاً جدید در ادبیات دانش، به نقد روشمند اندیشه‌ها و آثار دیگران می‌پردازد. این حوزه علمی در پی تبیین ماهیت تفکر نقدی، بیان ض...» ایجاد کرد</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://wiki.iki.ac.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1_%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C&amp;diff=5529&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-02-25T09:08:19Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;صفحه‌ای تازه حاوی « &amp;lt;big&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;تفکر نقدی؛&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/big&amp;gt; فرایند روشمند ارزیابی اندیشه‌ها و آثار.  تفکر نقدی به عنوان یکی از شاخه‌های علمی با سابقه‌ای نسبتاً جدید در ادبیات دانش، به نقد روشمند اندیشه‌ها و آثار دیگران می‌پردازد. این حوزه علمی در پی تبیین ماهیت تفکر نقدی، بیان ض...» ایجاد کرد&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;صفحهٔ تازه&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;big&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;تفکر نقدی؛&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/big&amp;gt; فرایند روشمند ارزیابی اندیشه‌ها و آثار.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تفکر نقدی به عنوان یکی از شاخه‌های علمی با سابقه‌ای نسبتاً جدید در ادبیات دانش، به نقد روشمند اندیشه‌ها و آثار دیگران می‌پردازد. این حوزه علمی در پی تبیین ماهیت تفکر نقدی، بیان ضرورت آن و معرفی مراحل این نوع از تفکر است. پژوهش در این زمینه نشان می‌دهد که تفکر نقدی با مبانی دینی و میراث معصومان پیوند داشته و توجه به آن در محافل علمی ضروری است. مراحل چهارگانۀ نقد یک اندیشه شامل روشن‌سازی معانی واژه‌ها، کشف پیش‌فرض‌ها، مطالبه و ارزیابی دلیل و کشف مغالطات، از جمله مبانی این حوزه به شمار می‌رود. تفکر نقدی با انتقاد صرف تفاوت داشته و رویکردی جامع به ارزیابی آثار دارد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مفهوم‌شناسی&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تفکر نقدی دانشی روشمند است که به بیان روش نقد اندیشه‌ها و آثار دیگران می‌پردازد. این حوزه علمی گونه‌های مختلف نقد را معرفی کرده، روش‌ها و مراحل مواجهه با اندیشه‌ها را آموزش می‌دهد و خطاها و مغالطات ممکن در ساحت‌های گوناگون اندیشه را شناسایی می‌کند. تفکر نقدی دانشی مصرف‌کننده و کاربردی است که از یافته‌های دانش‌هایی مانند منطق، معرفت‌شناسی، روش‌شناسی و فلسفه علم بهره می‌گیرد. این نوع تفکر با فلسفۀ نقادی کانت متفاوت است؛ زیرا کانت به نقد قوۀ عقل به عنوان یک منبع معرفت پرداخت، در حالی که تفکر نقدی روش ارزیابی اندیشه‌ها را بررسی می‌کند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پیشینه و جایگاه تفکر نقدی&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در حوزۀ فرهنگ اسلامی، مواجهه با آرا و اندیشه‌های دیگران سابقه‌ای طولانی دارد و آداب گفت‌وگو و مناظره در منابع اخلاقی مورد توجه بوده است. در مغرب‌زمین نیز در دهه‌های اخیر، واحدهای درسی تحت عنوان «تفکر نقدی» در بسیاری از رشته‌های علمی ارائه شده است. در زبان فارسی، عنوان تفکر نقدی از اواخر دهۀ شصت مطرح شد و کتاب‌هایی در این زمینه با محوریت مباحث منطق و مغالطات تألیف گردید. در زبان انگلیسی نیز کتاب‌های متعددی در این حوزه تدوین شده است. تفکر نقدی با مباحثی مانند تفکر خلاق متفاوت است؛ زیرا تفکر خلاق به پرورش خلاقیت ذهنی می‌پردازد، در حالی که تفکر نقدی بر ارزیابی اندیشه‌ها متمرکز است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ماهیت و ارکان تفکر نقدی&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تفکر&lt;br /&gt;
تفکر در منطق به معنای مرتب کردن امور معلوم برای کشف امر مجهول است و شامل دو حرکت ذهنی به سوی مبادی و از مبادی به سوی مقصود می‌شود. بر اساس این تعریف، تفکر شامل تعریف و استدلال است. در عرفان، تفکر جست‌وجوی بصیرت قلب برای ادراک مطلوب معرفی شده و در اخلاق، تفکر سیر درونی از مبادی به مقاصد دانسته شده که کلید اسرار و چراغ انوار است. در منابع دینی بر اهمیت تفکر تأکید فراوانی شده و تفکر مثبت که انسان را به سوی نیکی و عمل صالح راهنمایی می‌کند، مورد توجه قرار گرفته است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
نقد&lt;br /&gt;
نقد در لغت عربی معانی متعددی از جمله دادوستد، نوک زدن پرندگان، نیش زدن مار، ارزیابی مسکوکات و جدا کردن سره از ناسره، خرده‌گیری و سخن‌سنجی دارد. در زبان فارسی معانی همچون پول، حاضر و موجود، مقابل نسیه، شناخت سره از ناسره و خرده‌گیری کاربرد دارد. در زبان انگلیسی واژۀ Criticism معادل نقد به معنای عیب‌جویی و داوري به کار می‌رود. نقد در اصطلاح عبارت است از داوري روشمند دربارۀ یک اثر برای آشکار کردن نکات مثبت و منفی آن.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
انواع نقد&lt;br /&gt;
نقد را می‌توان به فلسفی و غیرفلسفی تقسیم کرد. نقد غیرفلسفی خود به نقد ادبی، تاریخی، روان‌شناختی، جامعه‌شناختی و مانند آن تقسیم می‌شود. نقد را می‌توان به درونی و بیرونی نیز تقسیم کرد؛ نقد درونی به محتوای اندیشه می‌پردازد و نقد بیرونی به پيامدهای بيرونی آن نظريه توجه دارد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
هدف نقد&lt;br /&gt;
هدف تفکر نقدی، ارزيابي باورها، انديشه‌ها و نظريه‌های ديگران برای بيان نقاط قوت و ضعف آنهاست. بر این اساس، نقد با انتقاد صرف تفاوت دارد؛ در انتقاد تنها نقاط ضعف مطرح می‌شود، اما در نقد هم نقاط ضعف و هم نقاط قوت بررسی می‌گردد. تفکر نقدی به دنبال عیب‌جویی نیست، بلکه درصدد ارزیابی روشمند اندیشه‌هاست.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مراحل تفکر نقدی&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در نقد یک نظریۀ عقلی دست‌کم چهار مرحله قابل شناسایی است:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
روشن‌سازی معانی واژه‌ها&lt;br /&gt;
در گام نخست باید معانی واژه‌های به‌کاررفته در یک اندیشه مشخص شود. این کار با استفاده از بحث انواع تعريف انجام می‌گیرد. تعریف بر اساس هدف به دو نوع حقیقی و اسمی و بر اساس روش به شش قسم تقسیم می‌شود. آنچه در این مرحله اهمیت دارد، ایضاح مفهومی است که می‌تواند همراه با بیان ماهیت معرَّف یا تنها توضیح معنا و کاربرد واژه در یک زمینۀ خاص باشد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
کشف پیش‌فرض‌ها&lt;br /&gt;
در نقد هر اندیشه باید پیش‌فرض‌های خاص آن کشف شود. پیش‌فرض مجموعه اموری است که نویسنده به آنها باور دارد اما در نوشته خود آشکار نکرده، در حالی که مدعای او بر آن امور مبتنی است. در این مرحله باید سازگاری پیش‌فرض‌ها با یکدیگر، وجود پیش‌فرض اصلی و فرعی و نظام ارتباطی آنها بررسی شود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مطالبه و ارزیابی دلیل&lt;br /&gt;
هر اندیشه و ادعایی باید مبتنی بر دلیل باشد. با استفاده از بحث انواع استدلال می‌توان برای هر نظریه‌ای مطالبه دلیل کرد. سپس ادله از نظر ماده و صورت، و نیز تناسب دلیل با مدعا بررسی می‌شود. حتی ادعاهای بدیهی نیز نیازمند نشان‌دادن بداهت خود هستند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
کشف مغالطات&lt;br /&gt;
در این مرحله مغالطات احتمالی راه‌یافته در یک اندیشه شناسایی می‌شود. با استفاده از بحث شناسایی انواع مغالطات شامل مغالطات صوری و غیرصوری، مغالطات در مقام تعریف، استدلال، نقد و دفاع باید بررسی شود که آیا مغالطه‌ای در اصل ادعا، تعریف‌ها، استدلال‌ها، نقدها و دفاع‌ها صورت گرفته است یا خیر.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ضرورت و اهمیت تفکر نقدی&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ضرورت نقد با توجه به چند نکته قابل درک است: نخست آنکه انسان‌ها معصوم نیستند و احتمال راهیابی خطا در آثار و اندیشه‌های آنان وجود دارد. دوم آنکه هنگام عرضه اندیشه به دیگران، مخاطبان به عنوان انسان‌های عاقل حق انتخاب و تمییز حق از باطل را دارند. سوم آنکه بدنه اجتماعی از اندیشمندان انتظار دارد با ارزیابی محصولات فکری، جامعه را از آسیب‌ها و انحرافات حفظ کنند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در منابع دینی به ضرورت نقد توجه شده است. بر اساس دیدگاه امام علی(ع)، کسی که عیوب انسان را پنهان کند و در غیاب وی به عیب‌جویی بپردازد، در زمره دشمنان محسوب می‌شود و باید از او پرهیز کرد. همچنین از امام صادق(ع) نقل شده که بهترین دوستان کسانی هستند که عیوب انسان را به او هدیه دهند. بر این اساس، نقدپذیری بر دو اصل استوار است: کامل نبودن انسان‌های غیرمعصوم و حق انسان‌ها برای نظر دادن دربارۀ آثاری که به آنها عرضه شده است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از فواید نقد می‌توان به جلوگیری از کاستی‌ها و انحرافات فکری، آشکار شدن نقاط مثبت و رشد و تعالی اندیشه اشاره کرد. نهادینه شدن فرهنگ نقد و نقدپذیری در جامعۀ علمی، از یک سو مانع انحرافات فکری می‌شود و از سوی دیگر زمینۀ رشد اندیشه را فراهم می‌آورد.&lt;br /&gt;
== پانویس ==&lt;br /&gt;
{{پانویس}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
منابع&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>امیر خواص</name></author>
	</entry>
</feed>