علی مصباح یزدی: تفاوت میان نسخهها
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) ایجاد صفحه |
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''<big>علی مصباح یزدی</big>'''؛ پژوهشگر و استاد حوزه و دانشگاه ایرانی و فرزند ارشد علامه محمدتقی مصباح یزدی. | '''<big>علی مصباح یزدی</big>'''؛ پژوهشگر و استاد حوزه و دانشگاه ایرانی و فرزند ارشد علامه محمدتقی مصباح یزدی. | ||
'''دکتر علی مصباح یزدی''' | '''دکتر علی مصباح یزدی'''، زادۀ ۱۳۳۹ هجری شمسی در قم، فیلسوف، پژوهشگر و استاد برجستۀ حوزه و دانشگاه در ایران معاصر است. وی فرزند آیتالله محمدتقی مصباح یزدی از عالمان و اندیشمندان نامدار شیعه در قرن اخیر است. دکتر مصباح یزدی بهعنوان یکی از چهرههای تأثیرگذار در ترویج و تعمیق گفتمان علوم انسانی اسلامی، در ایران شناخته میشود. فعالیتهای علمی و اجرایی او عمدتاً در مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی در قم، متمرکز است؛ جایی که به تربیت شاگردان و تولید آثار علمی در حوزههای فلسفۀ دین، معرفتشناسی و فلسفۀ علوم انسانی پرداخته میشود. | ||
== تحصیلات == | == تحصیلات == | ||
مسیر تحصیلی دکتر علی مصباح یزدی، ترکیبی منحصربهفرد از آموزشهای سنتی حوزوی و تحصیلات آکادمیک مدرن را نشان میدهد: | مسیر تحصیلی دکتر علی مصباح یزدی، ترکیبی منحصربهفرد از آموزشهای سنتی حوزوی و تحصیلات آکادمیک مدرن را نشان میدهد: | ||
* '''تحصیلات حوزوی''': وی در سال ۱۳۵۳ش وارد حوزه علمیه قم شد و تا سال ۱۳۶۹ش، دروس مقدمات، سطح و خارج را نزد اساتید | * '''تحصیلات حوزوی''': وی در سال ۱۳۵۳ش وارد حوزه علمیه قم شد و تا سال ۱۳۶۹ش، دروس مقدمات، سطح و خارج را نزد اساتید برجستۀ حوزه فرا گرفت. | ||
* '''تحصیلات دانشگاهی و تخصصی''': از سال ۱۳۶۰ش، همزمان با تحصیلات حوزوی، در دورههای ویژۀ مؤسسۀ در راه حق، زیر نظر آیتالله مصباح یزدی در زمینۀ معارف اسلامی و علوم انسانی شرکت کرد. سپس در بنیاد فرهنگی باقرالعلوم به تحصیل تخصصی در رشتۀ روانشناسی پرداخت. علی مصباح برای تکمیل تحصیلات خود به کانادا رفت و در سال ۱۳۷۴ش موفق به کسب مدرک کارشناسی ارشد در رشته فلسفه تطبیقی از دانشگاه مکگیل شد. پایاننامۀ او به مقایسه دیدگاههای ملاصدرا و ژان پیاژه دربارۀ تحول معرفت بشری اختصاص داشت. در نهایت، در سال ۱۳۸۲ش از رسالۀ دکترای خود در رشتۀ فلسفه دین با موضوع نقد دیدگاههای یورگن هابرماس دربارۀ دین و عقلانیت، از همان دانشگاه دفاع کرد. | * '''تحصیلات دانشگاهی و تخصصی''': از سال ۱۳۶۰ش، همزمان با تحصیلات حوزوی، در دورههای ویژۀ مؤسسۀ در راه حق، زیر نظر آیتالله مصباح یزدی در زمینۀ معارف اسلامی و علوم انسانی شرکت کرد. سپس در بنیاد فرهنگی باقرالعلوم به تحصیل تخصصی در رشتۀ روانشناسی پرداخت. علی مصباح برای تکمیل تحصیلات خود به کانادا رفت و در سال ۱۳۷۴ش موفق به کسب مدرک کارشناسی ارشد در رشته فلسفه تطبیقی از دانشگاه مکگیل شد. پایاننامۀ او به مقایسه دیدگاههای ملاصدرا و ژان پیاژه دربارۀ تحول معرفت بشری اختصاص داشت. در نهایت، در سال ۱۳۸۲ش از رسالۀ دکترای خود در رشتۀ فلسفه دین با موضوع نقد دیدگاههای یورگن هابرماس دربارۀ دین و عقلانیت، از همان دانشگاه دفاع کرد.<ref>[https://bookroom.ir/products/author-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD «علی مصباح»، وبسایت پاتوق کتاب فردا.]</ref> | ||
== فعالیتهای علمی == | == فعالیتهای علمی و آموزشی == | ||
علی مصباح یزدی بخش عمدهای از فعالیت علمی خود را به پژوهش و تدریس در سطوح عالی حوزوی و دانشگاهی اختصاص داده است. مهمترین فعالیتهای علمی و اجرایی وی عبارتند از: | |||
* ''' | * '''عضویت در هیئت علمی''': وی بهعنوان دانشیار و عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی در قم فعالیت میکند. در این جایگاه، وی علاوه بر تدریس، در هدایت پروژههای پژوهشی و تربیت پژوهشگران در حوزه فلسفه و علوم انسانی اسلامی مشارکت دارد. | ||
* '''مدیریت علمی''': | |||
* '''تدریس''': تدریس دروس تخصصی مانند فلسفه دین، مبانی معرفت دینی، فلسفه اخلاق، هرمنوتیک و فلسفه علوم انسانی و اجتماعی در سطوح عالی دانشگاهی و حوزوی از دیگر فعالیتهای مستمر وی است. | * '''مدیریت و مسئولیتهای علمی''': از جمله مسئولیتهای علمی وی، مدیر مسئولی فصلنامه علمیپژوهشی معرفت فلسفی است. این نشریه از مجلات تخصصی در حوزه فلسفه و علوم انسانی اسلامی محسوب میشود. همچنین، وی عضو هیئت تحریریه فصلنامه علمیتخصصی معارف عقلی بوده و در سیاستگذاری و ارزیابی آثار علمی در حوزه فلسفه اسلامی نقش دارد. علاوه بر این، وی مسئولیت شورای سیاستگذاری مجموعه آثار محمدتقی مصباح یزدی را بر عهده داشته و در ساماندهی، تدوین و انتشار این آثار مشارکت داشته است.<ref>[https://h-navvab.ir/persons/%D8%AD%D8%AC%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD-%D9%8A%D8%B2%D8%AF%DB%8C «حجتالاسلام علی مصباح يزدی»، وبسایت مدرسه علمیه عالی نواب.]</ref> | ||
* '''همکاریهای پژوهشی''': | |||
* '''تدریس در سطوح عالی''': تدریس دروس تخصصی مانند فلسفه دین، مبانی معرفت دینی، فلسفه اخلاق، هرمنوتیک و فلسفه علوم انسانی و اجتماعی در سطوح عالی دانشگاهی و حوزوی از دیگر فعالیتهای مستمر وی است. | |||
* '''همکاریهای پژوهشی و تألیفی''': وی در حوزه پژوهش و تألیف نیز فعالیت داشته و در برخی پروژههای علمی مشارکت کرده است. از جمله این فعالیتها میتوان به همکاری در شورای پژوهش و نگارش بخشهایی از کتاب آموزش فلسفه اشاره کرد. همچنین وی در تألیف برخی آثار پژوهشی، از جمله کتاب روانشناسی رشد با نگاهی به منابع اسلامی، مشارکت داشته است.<ref>[https://nsayeh.com/teacher/%D8%AD%D8%AC%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD/ «حجتالاسلام والمسلمین علی مصباح»، وبسایت مدرسه علوم انسانی اسلامی آیه.]</ref> | |||
== دیدگاه علی مصباح در زمینه علوم انسانی == | == دیدگاه علی مصباح در زمینه علوم انسانی == | ||
دکتر علی مصباح یزدی از جمله اندیشمندانی است که بر ضرورت اسلامیسازی علوم انسانی تأکید میورزد و این ضرورت را بر مبنای انسانشناختی خاصی استوار میکند. دیدگاه وی در این زمینه در نکات زیر خلاصه میشود: | دکتر علی مصباح یزدی از جمله اندیشمندانی است که بر ضرورت اسلامیسازی علوم انسانی تأکید میورزد و این ضرورت را بر مبنای انسانشناختی خاصی استوار میکند. دیدگاه وی در این زمینه در نکات زیر خلاصه میشود: | ||
* '''علوم انسانی مبتنی بر جهانبینی''': علی مصباح یزدی علوم انسانی رایج را دانشی میداند که بر مبانی فلسفی و انسانشناختی خاصی استوار است؛ مبانیای که غالباً از جهانبینی سکولار و نگرش مادی به انسان سرچشمه گرفتهاند. در این دیدگاه، انسان عمدتاً بهعنوان موجودی طبیعی و مادی در نظر گرفته میشود و ابعاد غیرمادی و غایت نهایی حیات او مورد توجه قرار نمیگیرد. به اعتقاد وی، این رویکرد با نگرش اسلامی ناسازگار است، زیرا در جهانبینی اسلامی، انسان علاوه بر بُعد مادی، دارای حقیقتی روحانی و حیات ابدی است و همین ویژگیها در شناخت صحیح او نقش اساسی دارند. | * '''علوم انسانی مبتنی بر جهانبینی''': علی مصباح یزدی علوم انسانی رایج را دانشی میداند که بر مبانی فلسفی و انسانشناختی خاصی استوار است؛ مبانیای که غالباً از جهانبینی سکولار و نگرش مادی به انسان سرچشمه گرفتهاند. در این دیدگاه، انسان عمدتاً بهعنوان موجودی طبیعی و مادی در نظر گرفته میشود و ابعاد غیرمادی و غایت نهایی حیات او مورد توجه قرار نمیگیرد. به اعتقاد وی، این رویکرد با نگرش اسلامی ناسازگار است، زیرا در جهانبینی اسلامی، انسان علاوه بر بُعد مادی، دارای حقیقتی روحانی و حیات ابدی است و همین ویژگیها در شناخت صحیح او نقش اساسی دارند.<ref>[https://iki.ac.ir/node/5765 «حجتالاسلام والمسلمین دکتر علی مصباح یزدی: راه دستیابی به علوم انسانی واقع نما، توجه به اسلام است»، وبسایت مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی.]</ref> | ||
* '''ضرورت توجه به اسلام برای رسیدن به علوم انسانی واقعنما''': همچنین وی معتقد است نوع تلقی از ماهیت انسان، تأثیر مستقیمی بر روشها و نتایج علوم انسانی دارد. اگر انسان صرفاً موجودی مادی تلقی شود، شناخت او نیز به روشهای تجربی محدود خواهد شد؛ اما اگر ابعاد فرامادی و غایت اخروی انسان مورد توجه قرار گیرد، برای شناخت جامع او و تدوین علوم انسانی متناسب با سعادت واقعی انسان، بهرهگیری از منابعی فراتر از تجربه، از جمله عقل و وحی، ضروری خواهد بود. از اینرو، وی تأکید میکند که دستیابی به علوم انسانی واقعنما و هدایتگر، مستلزم توجه به جهانبینی اسلامی و استفاده از آموزههای دینی است. | * '''ضرورت توجه به اسلام برای رسیدن به علوم انسانی واقعنما''': همچنین وی معتقد است نوع تلقی از ماهیت انسان، تأثیر مستقیمی بر روشها و نتایج علوم انسانی دارد. اگر انسان صرفاً موجودی مادی تلقی شود، شناخت او نیز به روشهای تجربی محدود خواهد شد؛ اما اگر ابعاد فرامادی و غایت اخروی انسان مورد توجه قرار گیرد، برای شناخت جامع او و تدوین علوم انسانی متناسب با سعادت واقعی انسان، بهرهگیری از منابعی فراتر از تجربه، از جمله عقل و وحی، ضروری خواهد بود. از اینرو، وی تأکید میکند که دستیابی به علوم انسانی واقعنما و هدایتگر، مستلزم توجه به جهانبینی اسلامی و استفاده از آموزههای دینی است. | ||
* '''تعریف علوم انسانی اسلامی''': از منظر وی، علوم انسانی زمانی میتوانند صبغه اسلامی داشته باشند که مبانی و پیشفرضهای آنها با آموزههای اسلامی هماهنگ باشد. بر این اساس، علوم انسانیِ توصیفی هنگامی اسلامی تلقی میشوند که بر مبانی برگرفته از معارف اسلامی استوار باشند و نتایج آنها با اصول و تعالیم اسلامی سازگار بوده یا دستکم با آنها تعارض نداشته باشند. چنین رویکردی، امکان | * '''تعریف علوم انسانی اسلامی''': از منظر وی، علوم انسانی زمانی میتوانند صبغه اسلامی داشته باشند که مبانی و پیشفرضهای آنها با آموزههای اسلامی هماهنگ باشد. بر این اساس، علوم انسانیِ توصیفی هنگامی اسلامی تلقی میشوند که بر مبانی برگرفته از معارف اسلامی استوار باشند و نتایج آنها با اصول و تعالیم اسلامی سازگار بوده یا دستکم با آنها تعارض نداشته باشند. چنین رویکردی، امکان ارائۀ تصویری جامعتر از انسان و تنظیم علوم انسانی در راستای کمال و سعادت واقعی او را فراهم میسازد.<ref>[https://iki.ac.ir/node/5765 «حجتالاسلام والمسلمین دکتر علی مصباح یزدی: راه دستیابی به علوم انسانی واقع نما، توجه به اسلام است»، وبسایت مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی.]</ref> | ||
== آثار | == آثار علمی و تألیفات == | ||
فعالیتهای | فعالیتهای پژوهشی علی مصباح یزدی به تولید آثار مکتوب و مقالات علمی متعددی در حوزه فلسفه، دین و علوم انسانی اسلامی انجامیده است. این آثار در تبیین مبانی نظری علوم انسانی و بررسی مسائل فلسفی معاصر جایگاه قابل توجهی دارند. | ||
=== تألیفات مستقل === | |||
'''نظام اندیشه اسلامی در مصاف با چالشهای معاصر (۱۳۹۰):''' این اثر از جمله تألیفات مهم وی بهشمار میرود که در آن، چارچوب کلی اندیشه اسلامی و توانایی آن در پاسخگویی به پرسشها و چالشهای فکری جدید بررسی شده است. نویسنده در این کتاب، با رویکردی فلسفی و تحلیلی، به تبیین ظرفیتهای معرفتی اندیشه اسلامی در مواجهه با مسائل معاصر پرداخته و نقش مبانی دینی را در ارائه نظام فکری منسجم مورد توجه قرار داده است.<ref>[https://bookroom.ir/book/18835/%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B5%D8%A7%D9%81-%D8%A8%D8%A7-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1 «نظام اندیشه اسلامی در مصاف با چالشهای معاصر»، وبسایت پاتوق کتاب فردا.]</ref> | |||
=== همکاری در تألیف کتابهای علمی === | |||
'''روانشناسی رشد با نگاهی به منابع اسلامی (دو جلد):''' وی در تألیف این اثر پژوهشی مشارکت داشته است. این کتاب تلاشی برای بازخوانی و تدوین مباحث روانشناسی رشد بر اساس مبانی انسانشناسی اسلامی و با بهرهگیری از منابع دینی است.<ref>[https://samt.ac.ir/fa/book/807/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D8%B4%D8%AF-%DB%B1-%D8%A8%D8%A7-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%B4-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «روانشناسی رشد با نگرش به منابع اسلامی»، وبسایت سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی در علوم اسلامی و انسانی.] </ref> | |||
=== مقالات علمی و پژوهشی === | |||
علی مصباح یزدی مقالات متعددی را در نشریات علمیپژوهشی منتشر کرده و در همایشها و کنفرانسهای علمی داخلی و بینالمللی در حوزه فلسفه، دین و علوم انسانی اسلامی مشارکت داشته است. این مقالات عمدتاً بر مباحث فلسفه دین، انسانشناسی، معرفتشناسی و فلسفه علوم انسانی تمرکز دارند. برخی از مهمترین مقالات وی عبارتاند از: | |||
* تربیت دینی و فاعل ارادی؛ | |||
* دین و جامعه: رویکردها و مبانی نظری؛ | |||
* ساختار چندمرتبهای صورتهای ذهنی در ادراک صحنههای دیداری؛ | |||
* دین، عقلانیت و تحول معرفت؛ | |||
* بررسی مبانی انسانشناختی دیدگاههای اریک فروم؛ | |||
* رابطه روانشناسی و اقتصاد.<ref>[https://nsayeh.com/teacher/%D8%AD%D8%AC%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD/ «حجتالاسلام والمسلمین علی مصباح»، وبسایت مدرسه علوم انسانی اسلامی آیه.]</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | |||
== منابع == | |||
* «حجتالاسلام والمسلمین دکتر علی مصباح یزدی: راه دستیابی به علوم انسانی واقع نما، توجه به اسلام است»، وبسایت مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، تاریخ درج مطلب: 16 بهمن 1402ش. | |||
* «حجتالاسلام علی مصباح يزدی»، وبسایت مدرسه علمیه عالی نواب، تاریخ بازدید: 6اسفند 1404ش. | |||
* «حجتالاسلام والمسلمین علی مصباح»، وبسایت مدرسه علوم انسانی اسلامی آیه، تاریخ بازدید: 6 اسفند 1404ش. | |||
* «روانشناسی رشد با نگرش به منابع اسلامی»، وبسایت سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی در علوم اسلامی و انسانی، تاریخ بازدید: 6 اسفند 1404ش. | |||
* «علی مصباح»، وبسایت پاتوق کتاب فردا، تاریخ بازدید: 6 اسفند 1404ش. | |||
* «نظام اندیشه اسلامی در مصاف با چالشهای معاصر»، وبسایت پاتوق کتاب فردا، تاریخ بازدید: 6 اسفند 1404ش. | |||
نسخهٔ کنونی تا ۲۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۰۱
علی مصباح یزدی؛ پژوهشگر و استاد حوزه و دانشگاه ایرانی و فرزند ارشد علامه محمدتقی مصباح یزدی.
دکتر علی مصباح یزدی، زادۀ ۱۳۳۹ هجری شمسی در قم، فیلسوف، پژوهشگر و استاد برجستۀ حوزه و دانشگاه در ایران معاصر است. وی فرزند آیتالله محمدتقی مصباح یزدی از عالمان و اندیشمندان نامدار شیعه در قرن اخیر است. دکتر مصباح یزدی بهعنوان یکی از چهرههای تأثیرگذار در ترویج و تعمیق گفتمان علوم انسانی اسلامی، در ایران شناخته میشود. فعالیتهای علمی و اجرایی او عمدتاً در مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی در قم، متمرکز است؛ جایی که به تربیت شاگردان و تولید آثار علمی در حوزههای فلسفۀ دین، معرفتشناسی و فلسفۀ علوم انسانی پرداخته میشود.
تحصیلات
مسیر تحصیلی دکتر علی مصباح یزدی، ترکیبی منحصربهفرد از آموزشهای سنتی حوزوی و تحصیلات آکادمیک مدرن را نشان میدهد:
- تحصیلات حوزوی: وی در سال ۱۳۵۳ش وارد حوزه علمیه قم شد و تا سال ۱۳۶۹ش، دروس مقدمات، سطح و خارج را نزد اساتید برجستۀ حوزه فرا گرفت.
- تحصیلات دانشگاهی و تخصصی: از سال ۱۳۶۰ش، همزمان با تحصیلات حوزوی، در دورههای ویژۀ مؤسسۀ در راه حق، زیر نظر آیتالله مصباح یزدی در زمینۀ معارف اسلامی و علوم انسانی شرکت کرد. سپس در بنیاد فرهنگی باقرالعلوم به تحصیل تخصصی در رشتۀ روانشناسی پرداخت. علی مصباح برای تکمیل تحصیلات خود به کانادا رفت و در سال ۱۳۷۴ش موفق به کسب مدرک کارشناسی ارشد در رشته فلسفه تطبیقی از دانشگاه مکگیل شد. پایاننامۀ او به مقایسه دیدگاههای ملاصدرا و ژان پیاژه دربارۀ تحول معرفت بشری اختصاص داشت. در نهایت، در سال ۱۳۸۲ش از رسالۀ دکترای خود در رشتۀ فلسفه دین با موضوع نقد دیدگاههای یورگن هابرماس دربارۀ دین و عقلانیت، از همان دانشگاه دفاع کرد.[۱]
فعالیتهای علمی و آموزشی
علی مصباح یزدی بخش عمدهای از فعالیت علمی خود را به پژوهش و تدریس در سطوح عالی حوزوی و دانشگاهی اختصاص داده است. مهمترین فعالیتهای علمی و اجرایی وی عبارتند از:
- عضویت در هیئت علمی: وی بهعنوان دانشیار و عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی در قم فعالیت میکند. در این جایگاه، وی علاوه بر تدریس، در هدایت پروژههای پژوهشی و تربیت پژوهشگران در حوزه فلسفه و علوم انسانی اسلامی مشارکت دارد.
- مدیریت و مسئولیتهای علمی: از جمله مسئولیتهای علمی وی، مدیر مسئولی فصلنامه علمیپژوهشی معرفت فلسفی است. این نشریه از مجلات تخصصی در حوزه فلسفه و علوم انسانی اسلامی محسوب میشود. همچنین، وی عضو هیئت تحریریه فصلنامه علمیتخصصی معارف عقلی بوده و در سیاستگذاری و ارزیابی آثار علمی در حوزه فلسفه اسلامی نقش دارد. علاوه بر این، وی مسئولیت شورای سیاستگذاری مجموعه آثار محمدتقی مصباح یزدی را بر عهده داشته و در ساماندهی، تدوین و انتشار این آثار مشارکت داشته است.[۲]
- تدریس در سطوح عالی: تدریس دروس تخصصی مانند فلسفه دین، مبانی معرفت دینی، فلسفه اخلاق، هرمنوتیک و فلسفه علوم انسانی و اجتماعی در سطوح عالی دانشگاهی و حوزوی از دیگر فعالیتهای مستمر وی است.
- همکاریهای پژوهشی و تألیفی: وی در حوزه پژوهش و تألیف نیز فعالیت داشته و در برخی پروژههای علمی مشارکت کرده است. از جمله این فعالیتها میتوان به همکاری در شورای پژوهش و نگارش بخشهایی از کتاب آموزش فلسفه اشاره کرد. همچنین وی در تألیف برخی آثار پژوهشی، از جمله کتاب روانشناسی رشد با نگاهی به منابع اسلامی، مشارکت داشته است.[۳]
دیدگاه علی مصباح در زمینه علوم انسانی
دکتر علی مصباح یزدی از جمله اندیشمندانی است که بر ضرورت اسلامیسازی علوم انسانی تأکید میورزد و این ضرورت را بر مبنای انسانشناختی خاصی استوار میکند. دیدگاه وی در این زمینه در نکات زیر خلاصه میشود:
- علوم انسانی مبتنی بر جهانبینی: علی مصباح یزدی علوم انسانی رایج را دانشی میداند که بر مبانی فلسفی و انسانشناختی خاصی استوار است؛ مبانیای که غالباً از جهانبینی سکولار و نگرش مادی به انسان سرچشمه گرفتهاند. در این دیدگاه، انسان عمدتاً بهعنوان موجودی طبیعی و مادی در نظر گرفته میشود و ابعاد غیرمادی و غایت نهایی حیات او مورد توجه قرار نمیگیرد. به اعتقاد وی، این رویکرد با نگرش اسلامی ناسازگار است، زیرا در جهانبینی اسلامی، انسان علاوه بر بُعد مادی، دارای حقیقتی روحانی و حیات ابدی است و همین ویژگیها در شناخت صحیح او نقش اساسی دارند.[۴]
- ضرورت توجه به اسلام برای رسیدن به علوم انسانی واقعنما: همچنین وی معتقد است نوع تلقی از ماهیت انسان، تأثیر مستقیمی بر روشها و نتایج علوم انسانی دارد. اگر انسان صرفاً موجودی مادی تلقی شود، شناخت او نیز به روشهای تجربی محدود خواهد شد؛ اما اگر ابعاد فرامادی و غایت اخروی انسان مورد توجه قرار گیرد، برای شناخت جامع او و تدوین علوم انسانی متناسب با سعادت واقعی انسان، بهرهگیری از منابعی فراتر از تجربه، از جمله عقل و وحی، ضروری خواهد بود. از اینرو، وی تأکید میکند که دستیابی به علوم انسانی واقعنما و هدایتگر، مستلزم توجه به جهانبینی اسلامی و استفاده از آموزههای دینی است.
- تعریف علوم انسانی اسلامی: از منظر وی، علوم انسانی زمانی میتوانند صبغه اسلامی داشته باشند که مبانی و پیشفرضهای آنها با آموزههای اسلامی هماهنگ باشد. بر این اساس، علوم انسانیِ توصیفی هنگامی اسلامی تلقی میشوند که بر مبانی برگرفته از معارف اسلامی استوار باشند و نتایج آنها با اصول و تعالیم اسلامی سازگار بوده یا دستکم با آنها تعارض نداشته باشند. چنین رویکردی، امکان ارائۀ تصویری جامعتر از انسان و تنظیم علوم انسانی در راستای کمال و سعادت واقعی او را فراهم میسازد.[۵]
آثار علمی و تألیفات
فعالیتهای پژوهشی علی مصباح یزدی به تولید آثار مکتوب و مقالات علمی متعددی در حوزه فلسفه، دین و علوم انسانی اسلامی انجامیده است. این آثار در تبیین مبانی نظری علوم انسانی و بررسی مسائل فلسفی معاصر جایگاه قابل توجهی دارند.
تألیفات مستقل
نظام اندیشه اسلامی در مصاف با چالشهای معاصر (۱۳۹۰): این اثر از جمله تألیفات مهم وی بهشمار میرود که در آن، چارچوب کلی اندیشه اسلامی و توانایی آن در پاسخگویی به پرسشها و چالشهای فکری جدید بررسی شده است. نویسنده در این کتاب، با رویکردی فلسفی و تحلیلی، به تبیین ظرفیتهای معرفتی اندیشه اسلامی در مواجهه با مسائل معاصر پرداخته و نقش مبانی دینی را در ارائه نظام فکری منسجم مورد توجه قرار داده است.[۶]
همکاری در تألیف کتابهای علمی
روانشناسی رشد با نگاهی به منابع اسلامی (دو جلد): وی در تألیف این اثر پژوهشی مشارکت داشته است. این کتاب تلاشی برای بازخوانی و تدوین مباحث روانشناسی رشد بر اساس مبانی انسانشناسی اسلامی و با بهرهگیری از منابع دینی است.[۷]
مقالات علمی و پژوهشی
علی مصباح یزدی مقالات متعددی را در نشریات علمیپژوهشی منتشر کرده و در همایشها و کنفرانسهای علمی داخلی و بینالمللی در حوزه فلسفه، دین و علوم انسانی اسلامی مشارکت داشته است. این مقالات عمدتاً بر مباحث فلسفه دین، انسانشناسی، معرفتشناسی و فلسفه علوم انسانی تمرکز دارند. برخی از مهمترین مقالات وی عبارتاند از:
- تربیت دینی و فاعل ارادی؛
- دین و جامعه: رویکردها و مبانی نظری؛
- ساختار چندمرتبهای صورتهای ذهنی در ادراک صحنههای دیداری؛
- دین، عقلانیت و تحول معرفت؛
- بررسی مبانی انسانشناختی دیدگاههای اریک فروم؛
- رابطه روانشناسی و اقتصاد.[۸]
پانویس
- ↑ «علی مصباح»، وبسایت پاتوق کتاب فردا.
- ↑ «حجتالاسلام علی مصباح يزدی»، وبسایت مدرسه علمیه عالی نواب.
- ↑ «حجتالاسلام والمسلمین علی مصباح»، وبسایت مدرسه علوم انسانی اسلامی آیه.
- ↑ «حجتالاسلام والمسلمین دکتر علی مصباح یزدی: راه دستیابی به علوم انسانی واقع نما، توجه به اسلام است»، وبسایت مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی.
- ↑ «حجتالاسلام والمسلمین دکتر علی مصباح یزدی: راه دستیابی به علوم انسانی واقع نما، توجه به اسلام است»، وبسایت مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی.
- ↑ «نظام اندیشه اسلامی در مصاف با چالشهای معاصر»، وبسایت پاتوق کتاب فردا.
- ↑ «روانشناسی رشد با نگرش به منابع اسلامی»، وبسایت سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی در علوم اسلامی و انسانی.
- ↑ «حجتالاسلام والمسلمین علی مصباح»، وبسایت مدرسه علوم انسانی اسلامی آیه.
منابع
- «حجتالاسلام والمسلمین دکتر علی مصباح یزدی: راه دستیابی به علوم انسانی واقع نما، توجه به اسلام است»، وبسایت مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، تاریخ درج مطلب: 16 بهمن 1402ش.
- «حجتالاسلام علی مصباح يزدی»، وبسایت مدرسه علمیه عالی نواب، تاریخ بازدید: 6اسفند 1404ش.
- «حجتالاسلام والمسلمین علی مصباح»، وبسایت مدرسه علوم انسانی اسلامی آیه، تاریخ بازدید: 6 اسفند 1404ش.
- «روانشناسی رشد با نگرش به منابع اسلامی»، وبسایت سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی در علوم اسلامی و انسانی، تاریخ بازدید: 6 اسفند 1404ش.
- «علی مصباح»، وبسایت پاتوق کتاب فردا، تاریخ بازدید: 6 اسفند 1404ش.
- «نظام اندیشه اسلامی در مصاف با چالشهای معاصر»، وبسایت پاتوق کتاب فردا، تاریخ بازدید: 6 اسفند 1404ش.