پرش به محتوا

مبانی ارزش‌ها (کتاب)

از دانشنامه علوم انسانی

مبانی ارزش‌ها (کتاب)؛ اثری علمی در زمینه بررسی مبانی مفهومی ارزش‌ها و تبیین چارچوب‌های نظری ارزش‌گذاری.

کتاب «مبانی ارزش‌ها» اثر سیداحمد رهنمایی، پژوهشی آموزشی در حوزه فلسفه اخلاق و مبانی ارزش‌پژوهی است. این اثر با بررسی منشأ اعتبار ارزش‌ها و نسبت واقع‌گرایی و نسبی‌گرایی، چارچوبی نظری برای تحلیل نظام‌های ارزشی ارائه می‌دهد. نویسنده نقش انسان، اراده و نیازهای اصیل او را در تعیّن‌بخشی به ارزش‌ها واکاوی می‌کند. همچنین با نقد نسبی‌گرایی، بر ثبات و واقع‌نمایی ارزش‌های اخلاقی تأکید دارد. کتاب سه رویکرد «تربیت منش»، «تبیینی» و «روایی» را مقایسه می‌کند و زمینه مطالعات تطبیقی میان نظریه ارزشی اسلام و دیدگاه‌های غربی را فراهم می‌سازد. این اثر به‌عنوان منبع درسی مقطع کارشناسی ارشد تدوین شده است.

معرفی اثر

کتاب «مبانی ارزش‌ها» اثری پژوهشی و آموزشی به قلم سیداحمد رهنمایی است. این اثر در هفت فصل تدوین شده و به بررسی مسائل بنیادین در حوزه مفهوم‌شناسی و مبانی ارزش‌ها می‌پردازد. نویسنده ضمن طرح مباحث نظری درباره منشأ اعتبار ارزش‌ها و مسئله مطلق یا نسبی بودن آن‌ها، نقش انسان را در تعیّن‌بخشی و شکل‌دهی به ارزش‌ها تحلیل می‌کند و سهم نگرش‌ها و گرایش‌های انسانی را در فرآیند ارزش‌گذاری مورد توجه قرار می‌دهد.[۱]

در ادامه، سه رویکرد شاخص در حوزه ارزش‌گذاری شامل «تربیت منش»، «رویکرد تبیینی» و «رویکرد داستانی ـ روایی» معرفی و بررسی می‌شود. این اثر با فراهم‌سازی چارچوبی نظری برای تحلیل ارزش‌ها، زمینه انجام مطالعات تطبیقی میان نظریه ارزشی اسلام و دیدگاه‌های معاصر غربی را برای پژوهشگران فراهم می‌سازد.[۲]

عنوان کتاب

عنوان اولیه این کتاب «درآمدی بر مبانی ارزش‌ها» بود که در ویراست جدید با عنوان «مبانی ارزش‌ها» و با همکاری سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت) و مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی منتشر شده است.[۳]

تاریخچه تألیف

هسته اولیه این کتاب در ابتدا با نظارت آیت‌الله مصباح یزدی تحت عنوان «درآمدی بر مبانی ارزش‌ها» در سال ۱۳۸۳ تألیف شد. ویرایش جدید آن با تغییرات ساختاری و محتوایی گسترده، برای استفاده دانشجویان و فرهیختگان در حوزه‌های علوم تربیتی و فلسفه اخلاق عرضه شده است.

مفاهیم کلیدی اثر

  1. ثبات نظام ارزشی: نویسنده معتقد است استحکام ارکان نظام ارزشی موجب پایداری هویت انسانی و تشخص باورمندان می‌شود
  2. واقع‌نمایی ارزش‌ها: در مبحث وجودشناختی، بر این نکته تأکید می‌شود که آیا ارزش‌ها ریشه در واقعیت‌های عینی دارند یا صرفاً تابع قرارداد و پسند شخصی هستند.
  3. نقد نسبی‌گرایی: کتاب به نقد جریان‌های فکری معاصر می‌پردازد که سعی دارند با نسبی‌گرایی، نفوذ آموزه‌های ثابت اخلاقی و دینی را کاهش دهند.
  4. رویکرد تطبیقی: اثر تلاش می‌کند با ترسیم دورنمایی از مکاتب تربیتی غرب، زمینه‌ای برای پژوهش‌های تطبیقی میان نظریه ارزشی اسلام و اندیشه غربی فراهم آورد.

ساختار و سرفصل‌های علمی

این کتاب در هفت فصل تنظیم شده است که ابعاد مختلف ارزش‌پژوهی را پوشش می‌دهند:

  • فصل اول (مفهوم‌شناسی): به تبیین معنای ارزش، مبانی مستقل و تبعی، و رابطه میان دین، فرهنگ و ارزش‌ها اختصاص دارد
  • فصل دوم (مبانی وجودشناختی): به بحث درباره منشأ اعتبار ارزش‌ها و تقابل میان واقع‌گرایی و ذهنیت‌گرایی می‌پردازد
  • فصل سوم (مبانی معرفت‌شناختی): چالش میان مطلق‌گرایی و نسبی‌گرایی در ارزش‌ها را بررسی کرده و انواع نسبی‌گرایی (توصیفی، معرفت‌شناختی و هنجاری) را نقد می‌کند فصل‌های چهارم تا ششم (مبانی انسان‌شناختی): نقش انسان در تعیین ارزش‌ها، جایگاه اراده و خواست انسانی و رابطه نیازهای اصیل بشر با نظام‌های ارزشی را واکاوی می‌کنند
  • فصل هفتم (رویکردهای جاری): به بررسی فلسفه تربیتی اسلام با تأکید بر «تربیت منش» و مقایسه آن با رویکردهای تبیینی و روایی پرداخته است

مخاطبان کتاب

این کتاب به‌عنوان منبع اصلی درس «مبانی ارزش‌ها» برای دانشجویان رشته تعلیم و تربیت ارزش‌ها در مقطع کارشناسی ارشد تدوین شده است.[۴]

پانویس

منابع

صفحه الگو:آغاز منابع/styles.css محتوایی ندارد.