پرش به محتوا

فرصت جمعیت (کتاب)

از دانشنامه علوم انسانی

فرصت جمعیت (کتاب)؛ پژوهشی در قلمرو مطالعات جمعیت و راهبردهای افزایش جمعیت.

کتاب فرصت جمعیت: چشم‌انداز تحولات جمعیت در ایران؛ چالش‌ها و راهبردها، پژوهشی در حوزه جمعیت و راهبردهای افزایش آن است که محمد فولادی‌وندا نگارش کرده و مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی منتشر کرده است. این اثر نقش جمعیت، به ویژه جوان و تحصیل‌کرده، را در توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بررسی کرده و بر ضرورت بازنگری در سیاست‌های کاهش نسل تأکید دارد. ساختار کتاب شامل مفاهیم جمعیت، وضعیت‌شناسی جمعیت ایران، جایگاه جمعیت در اسلام و پیامدهای کاهش آن و سیاست‌ها و راهکارهای افزایش باروری است. فرصت پنجره جمعیتی و راهبردهای اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی برای ارتقای جمعیت و خانواده محور اصلی تحلیل کتاب محسوب می‌شود. پژوهش نشان می‌دهد که با برنامه‌ریزی مناسب، تهدید سالمندی و کاهش جمعیت می‌تواند به فرصتی برای توسعه پایدار تبدیل شود.

معرفی اثر

کتاب «فرصت جمعیت» پژوهشی در قلمرو مطالعات جمعیت و راهبردهای افزایش جمعیت است که توسط محمد فولادی‌وندا نگارش یافته و توسط مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی منتشر شده است. این اثر با تمرکز بر بررسی فرصت‌ها، سیاست‌ها و راهکارهای افزایشی جمعیت، نقش جمعیت به‌عنوان عامل کلیدی توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را تحلیل می‌کند.[۱]

اهمیت و ضرورت پژوهش

کتاب بر این نکته تأکید دارد که منابع انسانی پرشمار و با کیفیت، نقش حیاتی در پیشرفت جامعه و رشد اقتصادی دارند و غفلت از سیاست‌های جمعیتی مناسب، کاهش باروری و پدید آمدن جمعیت سالمند را به دنبال دارد. نویسنده با استناد به بیانات مقام معظم رهبری، ضرورت تجدیدنظر در سیاست‌های کاهش نسل و بهره‌گیری از جمعیت جوان و تحصیل‌کرده را یادآوری می‌کند.[۲]

ساختار و محتوای کتاب

کتاب در چهار فصل اصلی تدوین شده است:

  1. مفاهیم و کلیات: شامل مفاهیم جمعیت، جمعیت‌شناسی، سیاست‌های جمعیتی، گذار جمعیتی، گذار سنی، باروری و امید زندگی.
  2. وضعیت‌شناسی جمعیت در ایران: بررسی روند تغییرات جمعیت، کاهش نرخ رشد، تغییرات جنسی و سنی، سالمندی، شهرنشینی، تغییر سبک زندگی، تأثیر سیاست‌های تنظیم خانواده و عوامل اجتماعی و فرهنگی کاهش باروری.
  3. جایگاه جمعیت در اسلام و پیامدهای کاهش آن: تحلیل توصیه‌های اسلامی درباره ازدواج و فرزندآوری، پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی کاهش جمعیت و بررسی شبهات مربوط به افزایش جمعیت.
  4. سیاست‌ها، راهبردها و راهکارهای افزایش باروری و جمعیت: شامل فرصت پنجره جمعیتی، سیاست‌های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی، راهبردهای ارتقای خانواده و سبک زندگی، حمایت از جوانان و خانواده‌ها و برنامه‌های تشویقی برای افزایش جمعیت.[۳]