احمدحسین شریفی
احمدحسین شریفی؛ پژوهشگر فلسفه، اخلاق و عرفان اسلامی و از استادان علوم انسانی اسلامی در ایران معاصر.
احمدحسین شریفی از استادان فلسفه و پژوهشگران حوزههای فلسفه اسلامی، فلسفه اخلاق، عرفان اسلامی و علوم انسانی اسلامی است. فعالیتهای علمی او عمدتاً بر مباحث معرفتشناسی، اخلاق کاربردی، عرفان اسلامی، نقد معنویتهای نوپدید و مبانی نظری علوم انسانی اسلامی متمرکز است. آثار و پژوهشهای وی در این حوزهها در مراکز دانشگاهی و حوزوی مورد استفاده قرار گرفته است.
زندگی و تحصیلات
شریفی در سال ۱۳۴۹ش در شهرستان نهاوند متولد شد. پس از گذراندن دورههای ابتدایی و راهنمایی، در سال ۱۳۶۴ش وارد حوزه علمیه نهاوند شد و از سال ۱۳۶۵ش تحصیلات حوزوی خود را در حوزه علمیه قم ادامه داد. وی ضمن گذراندن دروس سطوح عالی و خارج فقه و اصول، از درسهای استادانی چون حسین نوری همدانی، عبدالله جوادی آملی، ناصر مکارم شیرازی، جعفر سبحانی و حسین وحید خراسانی بهره برد و در فلسفه اسلامی نیز از درسهای محمدتقی مصباح یزدی و محمدحسن انصاری شیرازی استفاده کرد.
وی از سال ۱۳۷۱ش تحصیلات دانشگاهی خود را در مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی آغاز کرد. پس از اتمام دوره عمومی، در رشته دینشناسی (فلسفه دین) به تحصیل پرداخت و در سال ۱۳۸۰ش مدرک کارشناسی ارشد خود را دریافت کرد. سپس در رشته فلسفه تطبیقی ادامه تحصیل داد و در سال ۱۳۸۵ش از رساله دکتری خود با عنوان «معیار ثبوتی صدق قضایا» دفاع کرد. او بعدها به مرتبه استادتمام گروه فلسفه در مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رسید.
فعالیت علمی
فعالیتهای علمی شریفی در سه عرصه آموزش، پژوهش و مدیریت علمی دنبال شده است. وی در مراکز حوزوی و دانشگاهی به تدریس فلسفه اسلامی، فلسفه اخلاق، عرفان اسلامی، فلسفه علوم انسانی، معرفتشناسی و فلسفه دین پرداخته است.
او همچنین مسئولیتهای علمی و اجرایی متعددی بر عهده داشته است؛ از جمله معاونت آموزش و معاونت پژوهش مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، مسئولیت دانشنامه اخلاق کاربردی، عضویت در شوراهای علمی و سیاستگذاری مراکز پژوهشی، سردبیری چند نشریه علمی و مشارکت در برگزاری همایشهای علمی در حوزه فلسفه، اخلاق و علوم انسانی اسلامی. وی از سال ۱۴۰۰ش ریاست مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران را بر عهده داشته است.
اندیشه ها و دیدگاه ها
فعالیت فکری شریفی در چند حوزه بههمپیوسته شکل گرفته است که مهمترین آنها فلسفه اسلامی، فلسفه اخلاق، عرفان اسلامی و علوم انسانی اسلامی است. آثار او نشان میدهد که دغدغه اصلی وی تبیین مبانی معرفتی و ارزشی اندیشه اسلامی و بهرهگیری از آنها در تحلیل مسائل معاصر است.
اخلاق و اخلاق کاربردی
اخلاق کاربردی از مهمترین حوزههای پژوهشی شریفی به شمار میرود. وی در آثار خود به بررسی نسبت میان مبانی نظری اخلاق و مسائل عملی زندگی فردی و اجتماعی پرداخته و موضوعاتی همچون ارزشهای اخلاقی، تعارضهای اخلاقی، اخلاق حرفهای، اخلاق پژوهش و اخلاق اجتماعی را مورد مطالعه قرار داده است. بخشی از پژوهشهای او نیز به تبیین مبانی فلسفی اخلاق و تحلیل نظریههای اخلاقی اختصاص دارد.
عرفان اسلامی و معنویتهای نوپدید
یکی دیگر از محورهای اصلی پژوهشهای شریفی، عرفان اسلامی و بررسی انتقادی جریانهای معنوی جدید است. وی در آثار خود به تبیین مبانی عرفان اسلامی و مقایسه آن با جریانهایی پرداخته است که در ادبیات معاصر با عنوان عرفانهای نوظهور یا معنویتهای نوپدید شناخته میشوند. نقد مبانی معرفتی، انسانشناختی و روششناختی این جریانها از موضوعات مورد توجه اوست.
علوم انسانی اسلامی
شریفی از پژوهشگران فعال در حوزه علوم انسانی اسلامی است. بخشی از آثار او به مبانی، روششناسی و امکان نظریهپردازی در علوم انسانی اسلامی اختصاص دارد. وی در این زمینه به بررسی نسبت میان معارف دینی و علوم انسانی و نیز چگونگی تولید نظریههای علمی مبتنی بر منابع اسلامی پرداخته است.
فلسفه و معرفتشناسی
در حوزه فلسفه و معرفتشناسی، پژوهشهای شریفی عمدتاً بر موضوعاتی چون عقل و وحی، صدق و معرفت، جایگاه عقل در شناخت دینی و نسبت دین و معرفت متمرکز است. بخشی از آثار او نیز به تحلیل دیدگاههای فیلسوفان مسلمان درباره مسائل معرفتشناختی و اخلاقی اختصاص دارد.
آثار
آثار شریفی حوزههای متنوعی از فلسفه، اخلاق، عرفان و علوم انسانی اسلامی را در بر میگیرد.
در فلسفه و فلسفه دین، آثاری چون «خردورزی و دینباوری»، «خردورزی از چشمانداز امام علی(ع)»، «عقل و وحی»، «خاتمیت، امامت و مهدویت» و «معیار ثبوتی صدق قضایا» از مهمترین آثار او به شمار میروند.
در حوزه اخلاق، کتابهای «آیین زندگی (اخلاق کاربردی)»، «خوب چیست؟ بد کدام است؟»، «فلسفه اخلاق با تکیه بر مباحث تربیتی» و «دانشنامه اخلاق کاربردی» از آثار شاخص وی هستند.
در زمینه عرفان اسلامی و نقد معنویتهای نوپدید نیز آثاری مانند «درآمدی بر عرفان حقیقی و عرفانهای کاذب»، «اصول و مبانی عرفان عملی در اسلام»، «بررسی و نقد عرفانهای نوظهور» و «آسیبشناسی عرفان و تصوف» منتشر کرده است.
از مهمترین آثار او در حوزه علوم انسانی اسلامی نیز میتوان به «مبانی علوم انسانی اسلامی»، «روششناسی علوم انسانی اسلامی» و «نظریهپردازی اسلامی در علوم انسانی» اشاره کرد.
علاوه بر تألیف کتاب، شریفی مقالات متعددی در حوزه فلسفه اسلامی، فلسفه اخلاق، عرفان، سبک زندگی، علوم انسانی اسلامی و اندیشه سیاسی اسلام منتشر کرده است.
جایگاه علمی
فعالیتهای علمی احمدحسین شریفی در پیوند میان فلسفه اسلامی، اخلاق، عرفان و علوم انسانی اسلامی شکل گرفته است. آثار او بهویژه در حوزه اخلاق کاربردی، نقد معنویتهای نوپدید و مباحث روششناختی علوم انسانی اسلامی شناخته شدهاند. بخشی از فعالیتهای پژوهشی وی نیز به تبیین و توسعه مبانی نظری علوم انسانی اسلامی و بررسی ظرفیتهای معرفتی سنت فلسفی و کلامی اسلام در مواجهه با مسائل معاصر اختصاص یافته است.
افتخارات
برخی از آثار شریفی در جشنوارهها و رویدادهای علمی مورد تقدیر قرار گرفتهاند. کتابهای «پژوهشی در عصمت معصومان»، «عقل و وحی»، «آیین زندگی (اخلاق کاربردی)»، «خوب چیست؟ بد کدام است؟» و «دانشنامه اخلاق کاربردی» از جمله آثاری هستند که موفق به دریافت جوایز علمی شدهاند. وی همچنین در سال ۱۳۹۴ش به عنوان پژوهشگر برتر استان قم معرفی شد.